Fed bouwt geldsteun af, reactie markten positief

De tijd blijkt rijp voor vermindering van liquiditeitssteun.

De eerste slag is gewonnen: de Fed is er gisteren in geslaagd om de geldkraan een stukje dicht te draaien zonder de financiële markten de stuipen op het lijf te jagen. Vanaf januari bouwt het stelsel van centrale banken het steunprogramma waarmee het de Amerikaanse economie weer op de been geholpen heeft, langzaam af. De tijd is er rijp voor, maakte de Fed (het Amerikaanse stelsel van centrale banken) gisteren bekend.

Het moet een grote opluchting zijn geweest voor Fed-voorzitter Ben Bernanke dat de markten dat ook zo zagen. De aandelenbeurzen op Wall Street sloten gisteren met winst, en vandaag reageerden ook de Aziatische markten positief. De rente op Amerikaanse staatsobligaties klom slechts licht.

Toen Bernanke in het voorjaar voor het eerst hintte dat hij de liquiditeitssteun wilde terugschroeven, raakten beleggers in paniek, bang dat er snel een einde zou komen aan het goedkope geld. Dat leidde vooral tot een kapitaalvlucht uit opkomende economieën als India en Indonesië.

De Fed heeft een half jaar geworsteld om het juiste moment te vinden voor de eerste stap. Vooral de aanhoudende daling van de werkloosheid, nu 7 procent, was gisteren een belangrijk argument. Ook is de groei iets verbeterd: naar verwachting groeit de Amerikaanse economie dit jaar met 2,2 of 2,3 procent, en volgend jaar met 2,8 tot 3,2 procent. Tijd dus om de patiënt los te koppelen van het infuus.

Het steunprogramma bestaat uit de maandelijkse aankoop van 45 miljard dollar aan staatsobligaties en 40 miljard dollar aan hypotheekleningen bij banken. Hiermee wilde de Fed de rente laag houden en zo de economische activiteit stimuleren. Door deze en eerdere aankopen is de balans van de Fed opgeblazen tot 4.000 miljard dollar, ruim vier keer zo groot als voor de crisis en zeven keer zo groot als de Nederlandse economie.

Gisteren heeft de Fed besloten om in januari beide bedragen met 5 miljard dollar te verlagen. Zolang er geen gekke dingen gebeuren, zal het steunprogramma zo stapsgewijs worden afgebouwd en kan de Fed aan het eind van volgend jaar de aankopen helemaal stoppen. Mochten de economische ontwikkelingen tegenvallen, dan kan dit tempo worden vertraagd, zei Bernanke.

Dat de eerste stap maar zo klein is, was een opluchting voor beleggers. Een andere reden voor hun optimisme was de belofte van Bernanke om de beleidsrente (nu tussen 0 en 0,25 procent) nog langer dan eerder toegezegd heel laag te houden. De eerste verhoging komt nu pas „ver nadat” de werkloosheid tot onder 6,5 procent is gezakt, wat waarschijnlijk neerkomt op ergens in 2015.

De lage rente zal voorlopig ook nodig blijven om de lage inflatie te bestrijden. De Fed streeft naar een inflatie van 2 procent, maar vorige maand lag die op slechts 0,7 procent.

Veel analisten waren verbaasd over de timing van het besluit. Zij hadden gedacht dat de Fed zou wachten tot maart, als de onderhandelingen in het Congres over een nieuwe verhoging van het schuldenplafond voorbij zijn en er nog meer zekerheid moet zijn over de economische vooruitzichten.

Bernanke, die eind januari het voorzitterschap overdraagt aan huidig vicevoorzitter Janet Yellen, weersprak gisteren tijdens zijn persconferentie de suggestie dat hij de afbouw nog voor zijn vertrek wilde inzetten. Onder Yellens leiding valt geen grote koersverandering te verwachten, zei hij.