Druk hier om te stemmen

In een democratie is stemmen een kwestie van vertrouwen – als eerste in de integriteit van het stemproces zelf. Een poging tot stemmen met computers strandde in 2007. Overigens nadat er lange tijd in goed vertrouwen gebruik van was gemaakt. De machines bleken ‘af te luisteren’, moeilijk controleerbaar en slecht beveiligd. Na publieke ophef volgde terugkeer naar de basale techniek van het rode potlood en het stembiljet van papier, inmiddels ter grootte van een stadsplattegrond.

Dat systeem is gevoelig voor menselijke telfouten, onhanteerbaar voor slechtzienden, kwetsbaar voor fout stemmen, traag en uit de tijd. Het schreeuwt om verantwoorde modernisering. Die lijkt nu aanstaande, dankzij een weloverwogen advies dat gisteren door de minister van Binnenlandse Zaken met „waardering” en vermoedelijk ook met opluchting is ontvangen.

Het advies stelt een mechanisering van het papieren stemproces voor. De grootste winst is het vervallen van het voorgedrukte stembiljet. De kiezer stemt met een druk op de knop, waarna een stembiljet met de eigen keuze wordt geprint. Dat wordt gedeponeerd in een stembus. Bij de sluiting van de stembus worden de prints met behulp van een scanner ingelezen en automatisch geteld.

Kernvraag is of de kiezer hier vertrouwen in kan hebben. Is dit controleerbaar? Is het kiesgeheim gewaarborgd? Is uitgesloten dat de software van de printer de keuze opslaat? Is de stemprinter af te luisteren, zoals dat het geval bleek bij de vorige generatie stemcomputers? Kan de scanner foutloos lezen en optellen?

Positief is dat deze procedure het stemmen zichtbaar maakt en dus ook hertelling mogelijk is. Wie stemt produceert een papieren bewijs dat hij zelf kan controleren. Absolute garanties bestaan echter niet. Iedere burger heeft wel eens naar een printer staan kijken in de hoop dat er wat uit zou komen. Dergelijke apparatuur moet steekproefsgewijs scherp gecontroleerd worden. Maar betrouwbaar printen, scannen en optellen moet toch binnen het bereik van de hedendaagse kantoorautomatisering gerealiseerd kunnen worden.