Doei, tot 6 januari!

Hoe ontloop je de feestdagen zonder met vakantie te gaan, zonder zielig te zijn en zonder je te ergeren? Doe alsof er niets aan de hand is, adviseert Monica de Ruiter.

Illustratie Anne van Wieren

Ik doe het niet meer. Ik weiger het. Nee, ik ben niet bejaard, ziek, depressief of chronisch agressief. Dat hoeft ook niet, want met Kerst en Oudjaar word je dat vanzelf wel. Dit jaar heb ik voor het eerst besloten de daad bij het woord te voegen: een boycot tegen deze ontsierende feestdagen.

Alle partners, collega’s, familie, vrienden, buurtgenoten, Jezussen en Maria´s ten spijt – ik kruip onder de wol. Heerlijk, een winterslaap in de luwte, die geruisloos overgaat in januari. Hoe ik dat doe?

KOOP GEEN KERSTBOOM

Het begint met de kerstboom die op zaterdag 7 december al door de straten wordt gesleept. Iedereen wil zo nodig snel de gezelligheid in huis halen. Welke boom tegen welke prijs? Versieren of behangen? En dan nog de inkopen en de versieringen zelf. Rode, gele en blauwe ballen kunnen niet meer, tenzij je ze kunt opeten. Dan maar nepsneeuw op de kersttakken. Maar dan gaat je kind of de hond er weer aan likken omdat het lijkt op slagroom. Dan maar moderne versiering in goud en zilver? Dat doet me net iets teveel aan Gordon denken. En Gordon hoeft niet in mijn huis. Ook niet met Kerst. Kopen, sjouwen en versieren zijn al precies drie handelingen te veel. En iedereen doet eraan mee. Ik zeg: nee, niet doen. Hoe minder zielen hoe meer vreugd.

NEE, GEEN GROTE DINERS

Ook al zijn de diners al een maand geleden tot in detail besproken, begin niet aan het koken voor veel mensen. Haak op tijd af. Dan hoef je geen glutenvrije uitloopkalkoen op een bedje van witlof te maken voor je vriend die allergisch is voor gluten. Begin niet weer de aardappelpuree van knolselderij te maken voor een vriendin die zweert bij het paleodieet en ook geen sojatiramisu voor je kind met een lactose-intolerantie. Oh nee, soja mag niet, want dat is genetisch gemanipuleerd. En: je hoeft ook niet iets lichts te bedenken omdat iedereen al twee lunches en twee diners achter de rug heeft.

NEEM GEEN UITNODIGINGEN AAN

Laat je omgeving zonder te veel toeters en bellen weten dat je de feestdagen dit jaar overslaat. Want bij anderen uitgenodigd worden is ook geen feest. Als je ergens niet wordt uitgenodigd en je collega of vriend wel, dan voel je je toch klote, en als je wel wordt uitgenodigd voel je je ook klote. Negeer het en schenk er verder geen aandacht aan. Ook al wordt het wegblijven je een jaar lang nagedragen.

DOE NIET MEE MET ELKAAR OVERTROEVEN

Het valt me altijd op dat mensen die normaal heel relaxed zijn, nooit meer vergeten hoe en met wie ze Kerst hebben gevierd. Het lijkt wel alsof Kerst het moment is waarop iedereen de status quo van zijn relationele, fysieke, emotionele en financiële leven gaat toetsen. Hoe groot is je diner en je boom? Hoeveel vrienden heb je? En je gezin? Ben je wel gelukkig getrouwd en moet je geen baan? Hoe je het met Kerst doet, zo doe je het in je leven. Kerst is het meest niet-representatieve, belachelijke moment van het jaar om naar jezelf te kijken. Het is bovendien donker, je bent meestal dikker en armer dan normaal. Het is kortom niet de meest overvloedige tijd van het jaar. Laat je niet ringeloren door Kerst. Kerst vergroot alles alleen maar uit. Ruzies blijven jaren hangen. Als je van de ene gescheiden ouder naar de andere moet, lijkt het alsof je de hele scheiding opnieuw beleeft. Daarom: lang leve de stilte.

ALS JE AL MEEDOET, WEES NIET TE EERLIJK

Ga niet te heldhaftig zijn en oude tradities proberen onderuit te halen. Daar zit echt niemand op te wachten. Het wordt er niet gezelliger op als je ‘eerlijk’ bent omdat je niet hypocriet wenst te zijn. Zoals de jongen die op Eerste Kerstdag door zijn vader het huis werd uitgezet. De vader wilde eerlijk zijn, „niet dat hypocriete gedoe”. Zijn zoon en schoondochter waren even niet leuk genoeg. Volgens de vader was het familiediner dé gelegenheid om dat eens eerlijk te zeggen. Resultaat: de familie ziet elkaar nooit meer.

GA NIET SCHIJNHEILIG NAAR DE KERK

Als je verder nooit naar de kerk gaat, is het wederom een beetje hypocriet om dan opeens naar de mis op Kerstavond te gaan: die zogenaamde saamhorigheid is nep. Ga ook niet naar zogenaamde ‘open’ feesten in de kerk – een feest waar rijken, daklozen en toeristen elkaar spontaan ontmoeten. Het is namelijk niet ‘open’ om met wildvreemden op muziek te wiegen onder het blote jezusbeeld. Bespaar je de moeite.

ZORG WEL GOED VOOR JEZELF

Verontschuldig je niet dat je niet meedoet met cadeaus onder de kerstboom. Ga wel gewoon lekker eten, maar niet overdreven. En als je je verveelt, ga desnoods laptoppen in je bed. Een laptop verbindt je meer met het leven dan een kerstboom. Maak vast werk af wat je anders begin januari zou doen. Dan begin je het nieuwe jaar rustig. Werken is heerlijk, zeker met kerstmis.

CONCLUSIE

Eerlijk zijn, koken, shoppen, kerstbomen en champagne. Het is de moeite niet. Met vrienden doorzakken is ook niet mogelijk, want die zijn onderweg naar hun vierde familiebezoekje op een dag.

Heb gewoon even géén leven, dat voelt bevrijdend. Probeer te doen alsof het geen Kerst is, alsof het oude jaar al weer voorbij is. Maak er geen statement van, verdwijn gewoon, want Kerst is voor jou geen referentiekader. Het is net als met een relatie: als het lijkt alsof je geen ‘relatie’ hebt, voelt het altijd beter.

Dus: ik lig er al in. Ik heb nog een paar weken voor de boeg. In mijn hoofd hoor ik weer de zucht van mijn moeder toen Kerst vorig jaar eindelijk voorbij was: „Godzijdank, dat hebben we ook weer gehad. Nu is alles weer normaal.”

Ik heb besloten om helemaal niet te gaan zuchten, of alleen van opluchting. Mijn wens is uitgerust wakker te worden terwijl iedereen nog hijgend bezig is met zijn nieuwjaarslunch. Ik ben er weer op maandagochtend 6 januari 2014.