De staatsgreep was een ‘misverstand’

In hoofdstad Juba vluchtten de afgelopen dagen veel Zuid-Soedanezen voor geweld // De VN vrezen een etnische strijd // Voor Nederlanders in Zuid-Soedan wordt een evacuatie voorbereid

Redacteur Midden-Oosten

Doodsbang was Jeroen de Lange dinsdag toen er vlak bij zijn hotel in de Zuid-Soedanese hoofdstad Juba mortiergranaten insloegen. „Er waren een paar enorme explosies, heel heftig”, zegt De Lange, een voormalig Tweede Kamerlid voor de PvdA, nu werkzaam als consultant voor het ministerie van Financiën in Juba. Het bleek een aanval op het nabijgelegen huis van de voormalige Zuid-Soedanese vicepresident Riek Marchar, die door het leger wordt gezocht als leider van een vermeende staatsgreep. „We verschansten ons in een kamertje”, zegt De Lange. Sommige mensen waren zo bang dat ze onder het bed doken.”

Bij de gevechten van de afgelopen dagen zijn volgens diplomaten van de Verenigde Naties 400 tot 500 mensen omgekomen. Dit is niet bevestigd. Ruim 20.000 mensen hebben hun toevlucht gezocht tot twee VN-gebouwen in Juba. De VN vrezen dat de strijd „grotendeels langs etnische lijnen” wordt uitgevochten. Dat wil zeggen: de Dinka van president Salva Kiir tegen de Nuer van Marchar. Een analist van de International Crisis Group meldt dat legerofficieren van de Nuer deserteren in Jonglei, de grootste staat van de jonge natie. Er zou ook zijn gevochten.

Gisteren was het rustiger in Juba, zegt De Lange. Mensen durfden weer de straat op en zijn chauffeur vond het veilig genoeg om door de stad te rijden. De Lange wil net als veel andere buitenlanders van de luwte in de strijd gebruikmaken om uit Zuid-Soedan weg te komen. In Juba wonen veel buitenlandse consultants, medewerkers van de VN, van ngo’s en van ambassades. Onder hen zijn zo’n 130 tot 150 Nederlanders, zegt het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken heeft gisteren laten weten dat het kabinet probeert landgenoten die dat willen zo snel mogelijk uit Zuid-Soedan te halen. Nederlanders kunnen met commerciële vluchten het land verlaten, maar het ministerie van Defensie gaat ook helpen met de evacuatie van de Nederlandse gemeenschap.

Tekort aan water

Duitsland stuurt volgens De Lange een militair vliegtuig om al zijn burgers te evacueren. Zelf hoopt hij een vlucht van Egypt Air te kunnen pakken. Of de Nederlandse ambassade wordt geëvacueerd, is niet duidelijk. Dinsdag zijn alle diplomaten die in hotels verbleven met gepantserde auto’s naar de ambassade gebracht. De Lange belde of hij daar ook heen mocht komen. „Maar ze zeiden dat ze niet genoeg water hadden om iedereen op te kunnen vangen.” Ook zijn hotel kampt met een watertekort.

De voortvluchtige Riek Machar ontkent dat hij een staatsgreep wilde plegen. „Wat er gebeurd is in Juba was een misverstand tussen presidentiële bewakers binnen hun divisie”, zei hij gisteren tegen de Sudan Tribune. Volgens hem is het een poging van president Salva Kiir om op ondemocratische wijze van zijn tegenstanders af te komen binnen de regering en de SPLA, de voormalige rebellenbeweging uit de onafhankelijkheidsstrijd die nu de regeringspartij is.

Van de zomer heeft Kiir zijn hele regering ontslagen, alsmede Marchar. Velen van hen zijn nu opgepakt. Onder hen zijn de voormalige ministers van Financiën, Justitie en Binnenlandse Zaken.

    • Toon Beemsterboer