Zij mag geen vrouw zijn

Vandaag stemt de Eerste Kamer over de Transgenderwet Wordt die aangenomen, dan kunnen transgenders makkelijker hun geslacht wijzigen in hun paspoort En voelt Bregtje Visser zich eindelijk veilig

Verslaggever

Stel: je bent een jongen, je komt uit de buurt van Groningen. Als kind zit je iedere zondag voorin de kerk. In je jeugd zie je meisjes die zich als meisjes gedragen. En jongens die échte jongens zijn. Je hoort nergens bij. Vervolgens kom je erachter dat je verliefd kunt worden op mannen én vrouwen. En dan voel je je ook nog vrouw. Ben ik schizofreen, vraag je je af. Dan begint de puberteit. Je ergert je aan je haargroei. Uit wanhoop ga je een rol spelen. Je wordt in je studietijd lid van een studentenvereniging. Iedere woensdag verlaat je dronken de kroeg. Opscheppen en liegen over de vele meisjes die je ‘regelt’. Maar in je hart ben je een vrouw.

Dit is het verhaal van de 32-jarige ICT-consultant Bregtje Visser. Ze was altijd vrouw, maar is geboren in het lichaam van een man. Na het slikken van testosteronremmende hormonen en een gezichtsoperatie ziet ze er nu ook uit als vrouw. Maar in haar paspoort staat nog steeds dat ze een man is.

De huidige wet stelt namelijk dat een transgender zijn of haar geslacht pas in het paspoort kan veranderen als hij of zij een geslachtsveranderende operatie heeft gehad. Visser ondergaat die operatie volgend jaar. Tot die tijd staat in haar paspoort dat ze een man is. Vandaag stemt de Eerste Kamer over een wet die het transgenders makkelijker moet maken het geslacht te wijzigen in hun paspoort.

Visser is ondernemer. Ze houdt van puzzelen, is dol op schilderijen van Jan Steen, kijkt graag naar Pauw en Witteman, en oh ja, ze is ook transgender. „Je wilt niet dat je genderidentiteit je leven domineert, maar je hebt geen keus”, zegt ze. „Het is een strijd om jezelf te accepteren en vervolgens je omgeving ook zover te krijgen. Daarna is het ziekenhuis in, ziekenhuis uit. Conflicten met zorgverzekeraars die tegenwerken.”

Na haar studie bedrijfskunde begon Visser in 2006 haar eigen mediabedrijf. Ze had 25 mensen in dienst. In de weekenden leefde ze als zichzelf. Pruik op. Make-up. Ze ging als vrouw gekleed de kroeg in. Niemand die haar herkende. Ze vond het fijn om zich zo te kleden, maar dat maakte haar nog geen transseksueel. Visser ging in haar eentje een weekje naar Zeeland en pakte twee koffers in. Eén met vrouwenkleding. Eén met mannenkleding. „De mannenkoffer werd niet opengemaakt”, vertelt Visser in haar kleurrijke woonkamer in Groningen.

Na terugkomst „kon ze gewoon niet meer” als man leven. Haar rol had haar uitgeput. „Maar ik had een bedrijf en verantwoordelijkheden. Ik kon niet opeens als vrouw op het werk verschijnen. Wat zouden de investeerders denken, en de raad van commissarissen?” De crisis kwam een jaar later als een vloek voor haar bedrijf, maar als een zegen voor haar geslachtsveranderingsproces. De sluiting van haar bedrijf betekende dat ze zich geen zorgen hoefde te maken over reacties van collega’s.

In 2010 kreeg ze goedkeuring van het genderteam en begon ze testosteronremmende hormonen te slikken. „Ik bloeide helemaal op.” Ook heeft ze vorig jaar een gezichtsoperatie gehad. Boven haar ogen is een bot gekanteld, waardoor haar voorhoofd minder naar voren staat. Haar kin is geschaafd en haar neus is kleiner gemaakt. Ze lijkt op een vrouw. Maar is dat voor de wet dus nog niet.

In het dagelijks leven zorgt het al voor problemen. Als er op feestjes een man achter haar aanzit, dan moet ze ‘het’ op een gegeven moment vertellen. Op datingsites is het vaak reden voor tóch een afwijzing.

Als Visser zichzelf identificeert, heeft ze veel uit te leggen. „Je komt in de problemen omdat je er anders uitziet.” Meestal wordt ze begrepen door controleurs of een bijzonder opsporingsambtenaar. Maar soms ook niet. Vorig jaar kreeg ze een boete in de bus omdat ze met ‘het pasje van iemand anders reisde’. „Je wordt ontkend. Je bestaat gewoon niet voor de wet. Je zit daar in de bus met allemaal mensen. Je wilt niet dat iedereen weet dat je ooit een man was. Heel gênant, alsof je een halve crimineel bent.”

Visser zegt dat de overheid iedereen verplicht zich te identificeren en het dus voor transgenders goed moet regelen. Ze stoort zich eraan dat Nederland betweterig andere landen wijst op homorechten, terwijl de rechten van transgenders hier slecht zijn geregeld, zegt ze. „Als de wet wordt aangenomen, voel ik me eindelijk weer veilig in mijn eigen land.”

    • Maral Noshad Sharifi