Er ís nu eenmaal onvrede

Tweede Kamervoorzitter Van Miltenburg komt vandaag haar critici onder ogen Niemand zegt op haar vertrek uit te zijn Maar 149 Kamerleden zullen vandaag alles wat ze doet kritisch volgen

politiek redacteur

Vanmiddag stipt om twee uur moet Anouchka van Miltenburg ze allemaal weer onder ogen komen. Dan begint de laatste vergaderweek van dit jaar en zit ze, met de voorzittershamer in haar rechterhand, tegenover de 149 Kamerleden die haar in september 2012 uit hun midden kozen. De Kamerleden die haar sindsdien getest en getart hebben. Die haar autoriteit en haar onpartijdigheid in twijfel hebben getrokken. Die de ene keer vinden dat ze te veel in een debat intervenieert en de andere keer dat ze het juist uit de hand laat lopen. Die haar soms hoofdschuddend imiteren als ze een foutje maakt. Die achter haar rug over haar praten.

Dat hoort er allemaal bij, zou je kunnen zeggen. Wie Kamervoorzitter wil zijn, moet tegen een stootje kunnen. Misschien heeft ze inderdaad niet in elke situatie handig opgetreden. En in de politieke arena zijn altijd wel mensen ontevreden.

Maar de dynamiek is veranderd omdat de sluimerende kritiek op de Kamervoorzitter afgelopen weekend in volle hevigheid aan de oppervlakte kwam. Acht van de twaalf fractievoorzitters deden in de Volkskrant anoniem hun beklag over Van Miltenburg, die lid is van de VVD. „Totaal ongeschikt” en „een maatje” te klein wordt de Kamervoorzitter genoemd. En „medelijden” kan niet helpen dat „het moment nadert dat het geduld op is”.

Inmiddels hebben zes fractievoorzitters, zelf, via Twitter of hun woordvoerder, ontkend een bron van het artikel te zijn. Anderen ontkennen niet dat zij kritisch zijn geweest, maar „herkennen” zich niet in de citaten. Of ze waren gisteren niet bereikbaar. De inhoud van de aanmerkingen wordt echter door niemand weersproken. Er ís onvrede over Van Miltenburg in de Tweede Kamer.

Zo is haar werkdag vandaag

Zoals elke dinsdag begint Van Miltenburg vandaag met de fractievergadering van de VVD. Als voorzitter staat ze boven de partijen, maar is ze ook gewoon Kamerlid voor die partij.

Daarna heeft ze een moment waarop ze, helemaal alleen, een selectie maakt uit de stapel dringende actuele vragen die Kamerleden mondeling aan het kabinet willen voorleggen. Vier of vijf daarvan mogen worden gesteld tijdens het Vragenuurtje, waarmee de beraadslagingen altijd op dinsdag om twee uur beginnen.

Om iets voor tweeën loopt de voorzitter de ongeveer honderd passen van haar kamer, A119, naar de plenaire zaal. Langs de getekende portretten van haar voorgangers en de antieke staande klok op de gang. Ze wandelt niet vrij rond, maar wordt geflankeerd door een bode, griffiers en een woordvoerder. Die schermen haar af. Onbereikbaar voor journalisten, die te kennen is gegeven dat zij de voorzitter niet zomaar mogen aanspreken. Ze gaat sowieso zelden tot nooit in op mediaverzoeken. Eén keer zat ze na een akkefietje met CDA-leider Sybrand van Haersma Buma op de bank bij Eva Jinek om uit te leggen dat ze „onheus bejegend” was. Maar zelfs toen ze een jaar voorzitter was, gaf ze geen enkel interview.

In haar sollicitatie beloofde ze een „vrolijke voorzitter” te zijn die wil „bijdragen aan een goede sfeer”. Verschillende voorvallen hebben haar echter zichtbaar doen verkrampen in de debatten. De belangrijkste incidenten hadden te maken met confrontaties die zij uit de weg ging. In april barstte ze in tranen uit toen CDA-voorman Sybrand van Haersma Buma vond dat zij het debat probeerde te sturen. Bij het debat over de Miljoenennota liet ze Wilders Alexander Pechtold uitmaken voor „zielig, miezerig en hypocriet mannetje”.

Verloren vertrouwen

Het meeste vertrouwen verloor ze misschien wel buiten de nationale vergaderzaal. Wilders twitterde in oktober dat hij niet kon aanzien dat niet Van Miltenburg maar haar plaatsvervanger Khadija Arib (PvdA) een debat leidde achter de tafel waar verschillende religieuze boeken staan. „Het zal nooit wennen. Een Marokkaanse (Arib) vanmiddag als Kamervoorzitter met de koran voor haar neus in de Nederlandse Tweede Kamer.” Van Aribs partijleider Diederik Samsom tot premier Mark Rutte namen mensen het voor haar op. Van Miltenburg negeerde de aanval op haar plaatsvervanger.

Van Miltenburg had de discussie over haar functioneren liever binnenskamers gehouden, liet ze dit weekend in een korte reactie weten. Maar als zij niet wil dat dit ‘functioneringsgesprek’ via de media gevoerd wordt, zeggen betrokkenen, dan moet ze zelf fractievoorzitters uitnodigen voor een echt gesprek. Haar voorgangster Gerdi Verbeet, die ook een moeilijke start had, deed dat zo. Formele middelen om de voorzitter af te zetten, heeft de Kamer volgens het eigen reglement niet. Ondanks alle kritiek, lijkt niemand eropuit om Van Miltenburg tot opstappen te dwingen.

Vanmiddag om twee uur opent de Kamervoorzitter het debat over de actuele kwesties van deze week. Al staat het niet op de agenda, ze is er zelf plots één geworden.