Opinie

    • Floor Rusman

Verkiezingstijd

Het is weer verkiezingstijd. Nee, niet bij de stembus, maar in de media. Afgelopen week werd de paus tot Persoon van het Jaar, Kees van der Staaij tot succesvolste Kamerlid en Jeroen Dijsselbloem tot Politicus van het Jaar verkozen.

De Persoon van het Jaar is volgens tijdschrift Time ‘de persoon die het meest zijn stempel heeft gedrukt op het jaar’. Was dat de paus? Ik zou zeggen dat de nummer twee, Snowden, een groter stempel heeft gedrukt. Maar ja, hoe meet je zoiets?

Hetzelfde geldt voor het uitroepen van het ‘succesvolste Kamerlid’. Dit jaar was dat Kees van der Staaij: zijn moties en amendementen werden het vaakst aangenomen. Maar volgens wie is dat een maatstaf voor succes? In dat geval zouden politici uit middenpartijen altijd succesvoller zijn dan die uit flankpartijen, simpelweg omdat meer mensen zich in hun ideeën kunnen vinden.

Maar de landelijke Politicus van het Jaar-verkiezing overtreft de andere in nietszeggendheid. Om te beginnen zijn er meerdere. De parlementaire pers koos Dijsselbloem, maar het jongerenpanel van EénVandaag vond Pechtold beter. De verkiezing door het volwassenenpanel van EénVandaag loopt nog. Daarnaast heeft ook de Kamer jarenlang een Politicus van het Jaar gekozen.

En wat zijn de criteria voor een goede politicus? Kun je een Kamerlid vergelijken met een minister? Het is alsof je de komkommer uitroept tot winnaar in de categorie groente en fruit.

Daar komt bij dat de uitslagen een schizofrene indruk maken. Jozias van Aartsen was volgens de parlementaire pers in 2003 de beste, en in 2004 de slechtste politicus. Door de Kamer werd hij eveneens tot de beste (2003) en slechtste (2005) uitgeroepen. Voor Wouter Bos verliepen de verkiezingen nog verwarrender. Volgens de Kamer was hij in 2004, 2005 en 2008 politicus van het jaar, maar in 2003 en 2004 ook de slechtste politicus. Het opiniepanel van EénVandaag vond hem in 2004 en 2008 de beste, en in 2006 de slechtste politicus.

Kortom: zulke verkiezingen betekenen niets. Waarom worden ze dan georganiseerd?

Pas sinds 2003 is de Politicus van het Jaar-verkiezing een jaarlijks evenement. Dat is vast geen toeval. Vanaf het eind van de jaren negentig werd het normaal overal winnaars aan te wijzen – eerst bij programma’s als Idols, later ook in de politiek. Blijkbaar is een langdurig proces niet interessant zonder eindpunt in de vorm van een verkiezing. Daarnaast zijn politiek en media sinds Fortuyn geobsedeerd door de kloof tussen burger en politiek. Misschien hopen ze de politieke betrokkenheid te vergroten met een ‘spannend’ evenement.

Maar met deze verkiezing wordt geen kloof gedicht. Wat kan het de gemiddelde Nederlander schelen dat pers, Kamerleden of willekeurige landgenoten Jeroen Dijsselbloem een toffe peer vinden? De enige echte verkiezingen zijn die waarvoor je een stembiljet in de bus krijgt.

    • Floor Rusman