Strijd om de fietsenstalling

In betaalde fietsenstallingen bij stations staan te veel plekken leeg, vindt de NS. Uitbaters moeten vertrekken en vrezen verlies aan service voor de reiziger.

De bewaakte fietsenstalling bij het station in Gouda staat volgens exploitant Oldenburger altijd vol. Foto Walter Herfst

„Dit noemen ze dus wildgroei.” Bedrijfsleider John Zeegers kijkt zijn fietsenzaak rond. De winkel, de stalling en de werkbank van Fietspoint op station Leiden zien er druk uit. Toch wil de NS dat de huidige beheerders van de stalling zo snel mogelijk vertrekken. Niet alleen hier, maar overal in het land wil de NS de contracten opzeggen van exploitanten die de betaalde fietsenstallingen vaak al tientallen jaren beheren. De ‘wildgroei’ aan exploitanten zorgt volgens de NS voor leegstand en kwaliteitsverlies.

Er zijn zestig uitbaters van stallingen die daarnaast vaak voor eigen verdiensten fietsen maken en spullen verkopen. Dat vindt de NS te veel. Naast Leiden heeft het concern recentelijk ook fietsenstallingen in Rotterdam, Alkmaar en Amsterdam laten weten dat de contracten niet verlengd zullen worden. Dat betekent eveneens dat de 42 werknemers van de exploitanten hun baan dreigen te verliezen. De exploitanten die de NS in hun plaats wil aanstellen zijn namelijk alleen verplicht de werknemers over te nemen als de werkzaamheden hetzelfde blijven. En over de toekomstplannen voor de fietsenstallingen wil de NS nog niets loslaten.

Volgens bestuurder Murat Sekercavan FNV bondgenoten zorgt die onduidelijkheid voor onrust. Bij de tientallen exploitanten werken zo’n driehonderd vaste werknemers. „Zelf kunnen de exploitanten geen herplaatsing voor hun werknemers verzorgen. Als ze ontslagen worden, staan ze dus op straat.”

750 briefjes van klanten

Leegstand in de betaalde fietsenstallingen is volgens de NS al jaren een probleem. Bijna de helft daarvan, 45 duizend, plekken staat leeg. En de onbetaalde stallingen puilen uit. Hierdoor komt er te weinig geld binnen. In het jaarverslag over 2012 staat al dat er „gezocht moet worden naar oplossingen die binnen het financiële beleid van de NS passen”. Met tientallen verschillende uitbaters is het volgens woordvoerder Inge Rijgersberg onmogelijk om een consistent beleid door te voeren. „We willen lege plekken vullen en overal dezelfde kwaliteit bieden.”

Gouda is zo’n station waar een groot deel van de betaalde fietsenstalling leegstaat. „Aan de centrumzijde is dat zo”, zegt bedrijfsleider Pieter van der Niet. En dat vindt hij niet zo gek want de NS heeft de stalling in 2007 volledig geautomatiseerd en al het personeel weggehaald. Aan de andere kant van het station staat Van der Niet in een stalling mét personeel. En die staat wel vol. „Het is raar”, zegt hij, „De NS heeft het over een klantvriendelijkheid, maar dat is in Gouda precies waarvoor mensen naar ons komen.”

Over klanttevredenheid moet je in Rotterdam niet eens beginnen. In één week ontving de stalling volgens Zwaan meer dan 750 briefjes van klanten die het erg vonden dat exploitant Kees Zwaan weg moest. Na 23 jaar van gezonde bedrijfsvoering vroeg de NS hem deze zomer te vertrekken. Tienduizenden euro’s aan juridische kosten, is hij sindsdien naar eigen zeggen kwijtgeraakt - en negen kilo gewicht. Weggaan weigert hij. Hij heeft recht op huurbescherming en kan er niet zomaar uitgezet worden, denkt hij. Daarom loopt er een rechtszaak tussen de NS en de exploitant.

In Leiden hebben de exploitanten net in hoger beroep verloren. Het valt Harold en Eric Oldenburger, de bazen van John Zeegers, zwaar om alles wat ze hebben opgebouwd in een keer te verliezen. Harold Oldenburger: „Veertien jaar geleden werden we door NS zelf gevraagd om van een donker hok een goedlopend bedrijf te maken, nu het dat is worden we eruit gegooid.” Het is het einde van een toch al moeizame relatie. Zonder overleg plaatste de NS, samen met de gemeente en Prorail, in 2008 een grote onbetaalde fietsenstalling naast het station waardoor de betaalde fietsenstalling leegliep. Om bezuinigingredenen wilden de NS daarna nog maar één persoon in de stalling betalen. Onverantwoord, vonden de Oldenburgers. Volgens hen zijn er minstens twee werknemers nodig om kwaliteit en veiligheid te waarborgen. De kantonrechter gaf hen gelijk maar uiteindelijk verloor Oldenburger in hoger beroep omdat ze de rekeningen aan NS altijd hadden betaald alsof ze vergoeding kregen voor twee man in de stalling. Volgens de NS gaat het hier om een unieke situatie. De plannen om het aantal uitbaters terug te dringen hebben hier niets mee te maken, zegt de NS.

Langdurig werklozen

Volgens woordvoerder Stan Hoen zijn de plannen ook niet zo nieuw. De NS is al twee jaar bezig om het aantal exploitanten terug te brengen. Steeds vaker gaat de NS in zee met Stichting Rataplan die met twaalf vestigingen ondertussen ook de grootste exploitant is. Bij stichting Rataplan werken langdurige werklozen waarvoor de stichting subsidie krijgt. Hierdoor is de exploitant goedkoper voor de NS. De angst van werknemers om ingewisseld te worden door langdurige werklozen is volgens de NS echter niet gegrond. Rataplan heeft bij vorige overnames het personeel veelal overgenomen en zegt dat in het vervolg ook te willen doen. Voor John Zeegers en zijn elf collega’s uit Leiden is dat hoopvol. Rataplan neemt waarschijnlijk ook de stalling in Leiden over.