Kalfjes in tweeën door geboortekrik

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Metro, NOS en NRC, vorige week

De aanleiding

Het is hommeles tussen de stichting Wakker Dier en een groep Nederlandse boeren. Het lijdend voorwerp: de geboortekrik. Dat is een hulpmiddel waarmee kalfjes kunnen worden geholpen ter wereld te komen. De geboortekrik, boeren noemen het liever ‘veeverlosser’, is in Nederland verboden maar wordt desondanks vaak gebruikt bij moeilijke bevallingen – dat is meteen het enige waar Wakker Dier en de boeren het over eens lijken te zijn. Wakker Dier stuurde eind november een persbericht rond waarin staat dat het hulpmiddel ‘veel leed kan veroorzaken bij kalf en koe’. De boeren zeggen dat ze juist levens redden door de veeverlosser te gebruiken. Bijvoorbeeld omdat ze de bevalling ermee versnellen. In verschillende media verdedigden boeren en afgevaardigden van Wakker Dier de afgelopen weken hun standpunt. De opmerkelijkste uitspraak kwam van Wakker Dier-woordvoerder Hanneke van Ormondt. „Het hulpmiddel is zo sterk, dat er zelfs kalfjes mee in tweeën getrokken worden”, zei ze onder meer in deze krant. Ook nrc.next-lezer M.J. van den Bosch uit Hoofddorp verbaasde zich erover. ‘Ik zou willen weten in hoeverre dit waar is en waarop Wakker Dier de beweringen stoelt’, mailde hij.

Waar is het op gebaseerd?

Uit verschillende buitenlandse onderzoeken en correspondentie met onderzoekers blijkt dat kalfjes in tweeën kunnen worden getrokken met het hulpmiddel, zegt Van Ormondt. Dat een kalf met een veeverlosser/geboortekrik in tweeën getrokken kan worden, las ze bovendien op fora voor boeren.

En, klopt het?

Boeren chatten op fora inderdaad over de geboorteverlosser. Van Ormondt mailt de uitspraken door waarop ze haar stelling baseert; ze zijn op landbouwwebsites terug te vinden. Maar van de vijf citaten blijken er drie ‘van horen zeggen’. Twee uitspraken gaan wel over eigen ervaringen. Een jonge dokter had de voorpoten van een kalf ‘kapot getrokken’. Een boer schrijft dat er bij hem een kalfje overleed, hij vermoedt dat het komt doordat hij te hard trok. Uit geen van de uitspraken blijk dat de kalfjes ‘in tweeën werden getrokken’. We zwijgen voor het gemak even over de betrouwbaarheid van uitspraken op internetfora.

Op verzoek mailt Wakker Dier de onderzoeken en de correspondentie met onderzoekers waaruit volgens hen blijkt dat kalfjes ‘in tweeën worden getrokken’. Maar die conclusie is nergens terug te vinden.

Wel staat in Wanneer en hoe ingrijpen bij een kalving?, door dierenarts Miel Hostens van de Vakgroep Voortplanting, Verloskunde en Bedrijfsdiergeneeskunde van de Universiteit Gent, dat ‘een kracht van 270 kg het been van een kalf kan breken. Bekend is dat met sommige veeverlossers een kracht van 450 kg geproduceerd kan worden’.

In Advances in Dairy Technology van professor John Mee staat dat ‘de meest voorkomende complicaties bij gebruik van de krik, gebroken poten, ribben en ruggengraat zijn’. Hij schrijft ook dat het hulpmiddel in 5 tot 10 procent van de bevallingen wordt gebruikt en dat er ‘gevallen zijn waarbij misbruik van de calf puller tot serieuze verwondingen heeft geleid’.

Dat de dieren in tweeën kunnen worden getrokken is een broodje aap, zegt Maarten Leseman namens Land- en Tuinbouw Organisatie Nederland (LTO). „Ik heb er nog nooit van gehoord. Als het al gebeurt, gaat het om een kalf dat van zichzelf niet sterk is.” Hij kan niets met zekerheid zeggen, want er is in Nederland geen onderzoek naar gedaan omdat het hulpmiddel illegaal is. We spreken ook met de Dierenbescherming, CRV (Internationale Organisatie voor de Rundveeverbeteringen) en de Animal Sciences Group. Het antwoord is steeds soortgelijk: ze hebben nooit gehoord van een kalfje dat in tweeën is getrokken.

Als we onze bevindingen aan Wakker Dier voorleggen, wordt de stelling genuanceerd. „Vitale lichaamsdelen, zoals de ruggengraat en het middenrif kunnen in tweeën scheuren en botten kunnen breken, dat is bekend”, zegt senior beleidsmedewerker Sjoerd van der Wouw. Je kunt dus zeggen dat het kalfje in tweeën is getrokken, zegt hij. Kwestie van interpretatie.

Er is dus niets bekend van een in zijn geheel in tweeën getrokken kalf, maar is het theoretisch wel mogelijk? Dierenarts, practicus en voorzitter van de Vakgroep Gezondheidszorg Herkauwer Caroline Huetink denkt van wel. „Een veeverlosser is een hulpmiddel, je kunt het vergelijken met een keukenmes. Een moordenaar kan er iemand mee doden. Dat geldt ook voor een hooivork, een scheermes of een auto.’’

Conclusie

„Het hulpmiddel is zo sterk, dat er zelfs kalfjes mee in tweeën getrokken worden”, zei Hanneke van Ormondt van stichting Wakker Dier vorige week in een gesprek met deze krant. Van Ormondt probeert dat op verzoek met verschillende bronnen te onderbouwen, maar die zijn ofwel onbetrouwbaar, of er staat niet dat een kalfje ‘in tweeën kan worden getrokken’. Deskundigen zeggen dat ze nog nooit van zoiets hebben gehoord. Wel blijkt dat kalfjes botten kunnen breken en dat vitale lichaamsdelen in tweeën kunnen scheuren bij geboorte met het hulpmiddel. Wakker Dier zegt dat ze dat nu juist bedoelden met hun uitspraak. We geven ze het voordeel van de twijfel en beoordelen de stelling als grotendeels waar.