Elk voorjaar heb z’n najaar

andaag kunt u nog kiezen voor het weerwoord van 2013. Het regent tegenwoordig woordverkiezingen – de overdaad is bijna vervelend – maar deze verkiezing vind ik aardig gevonden. Voor alle duidelijkheid, het gaat hier niet om de beste repliek (‘Doe zelf normaal man’), maar om een woord dat met het weer te maken heeft. En aangezien wij graag over het weer praten – dat is meer dan een cliché – sluit deze verkiezing goed aan bij onze cultuur.

De verkiezing is georganiseerd door Meteo Consult in samenwerking met Omroep Gelderland. De woorden zijn het afgelopen jaar gebruikt door meteorologen, door luisteraars van radio Gelderland of door de presentatrice van een populair ochtendprogramma.

In 2012 kon u voor het eerst het mooiste weerwoord kiezen. Winnaar werd plaknacht, voor een hete zomernacht waarin je je plakkerig kunt voelen.

Dit jaar kan er gestemd worden op vijftien woorden en twee uitdrukkingen. Ik noem er hier een paar die volgens mij hoge ogen gooien. Zelf moest ik lachen om 50-tinten-grijs-weer, een woord dat z’n bestaan vanzelfsprekend dankt aan de erotische bestseller Vijftig tinten grijs van E.L. James. Er zijn al allerlei varianten op deze boektitel verzonnen, denk aan vijftig tinten islam; vijftig tinten genot; vijftig tinten roze enzovoorts. 50-tinten-grijs-weer vind ik het mooist. Niet alleen omdat dit woord zo dicht bij de boektitel blijft, ook omdat 50-tinten-grijs-weer zo treffend het Nederlandse klimaat beschrijft. Want inderdaad, zo kan het hier zijn, vaker dan menigeen lief is.

Twee andere kanshebbers zijn in mijn ogen vergietbewolking en wolkenwak. Je ziet meteen voor je wat er wordt bedoeld: veel kleine gaten dan wel een groter gat (‘wak’) tussen de wolken.

Toevallig kreeg ik vorige week een vraag over een uitdrukking die wij gebruiken voor blauwe lucht tussen de wolken. Mijn oude vader, schreef een lezer, gebruikt hiervoor het woord mansbroek. Ging het hier wellicht om een particuliere uitdrukking?

Ik kende het woord mansbroek niet in deze context, wel de uitdrukking je moet er een broek uit kunnen snijden / knippen. Daarmee zeg je: als er voldoende blauwe lucht te zien is, zal de zon zo wel weer gaan schijnen. Een zoekactie op internet leerde dat sommige mensen zeggen: je moet er een mansbroek uit kunnen snijden. Dan wel: een mansbroek blauw in de lucht. Puzzel opgelost.

De twee uitdrukkingen waarop u kunt stemmen voor het ‘Weerwoord van 2013’ zijn beide woordspelig. Na de slechte meimaand verzon iemand mei-niet-gezien-dag. En nadat er op 23 mei nog natte sneeuw was gevallen in Hoevelaken, twitterde iemand: elk voorjaar heb z’n najaar.

Die laatste vind ik zo fraai omdat je ’m te pas en te onpas kunt gebruiken. En net als in het beroemde origineel van Cruijff, ieder nadeel heb z’n voordeel, kun je voorjaar en najaar probleemloos van positie laten wisselen. Het klinkt als een diepgaande gedachte, hoewel je er nog minder mee zegt dan bijvoorbeeld met na regen komt zonneschijn – het Nederlandse weerwoord bij uitstek.

U kunt stemmen via weer.nl of (op Twitter) met hashtag #weerwoord2013. De uitslag wordt aanstaande woensdag bekendgemaakt.

    • Ewoud Sanders