Als acteur geknipt voor machtigen en dronkaards

Peter O’Toole (1932-2013)

Met zijn staalblauwe ogen en geblondeerd haar had hij een elektriserende présence.

Peter O’Toole als Lawrence of Arabia in de gelijknamige film uit 1962. Foto AP

In Venus (2006) speelde de zaterdag op 81-jarige leeftijd overleden Ierse acteur Peter O’Toole de bejaarde acteur Maurice. Hij doodt de tijd met zijn oude collega Ian. In de pub spellen ze de overlijdensadvertenties, op zoek naar welke collega-acteurs er nu weer dood zijn. Hoe groter je advertentie, hoe beter. Scenarist Hanif Kureishi schreef de rol van Maurice met het imago van O’Toole in zijn achterhoofd: ooit een groot acteur, die sindsdien zijn immense talent heeft vergooid aan drank, drugs en vrouwen.

Peter O’Tooles bekendste rol is die van T.E. Lawrence in David Leans epische film Lawrence of Arabia (1962). Het betekende zijn doorbraak. Met zijn doordringende staalblauwe ogen, geblondeerde haar en Arabische gewaden had hij een intense, elektriserende présence. De transformatie van ijdele Britse luitenant naar de obsessieve El Aurens, tijdens de Eerste Wereldoorlog aanvoerder van het Arabische verzet tegen de Turkse overheersers, is ook ruim vijftig jaar na de première nog buitengewoon overtuigend. De scène waarin hij tot zijn schrik ontdekt dat hij geniet van moorden blijft huiveringwekkend.

Ook was hij goed in het spelen van koningen, zoals Henry II in Becket (1964), samen met zijn drinkmaatje Richard Burton, en dezelfde koning in The Lion in Winter (1968). Andere memorabele rollen waren die van een graaf die denkt dat hij Jezus is in The Ruling Class (1972) en de beschaafde privéleraar van China’s laatste keizer in Bertolucci’s The Last Emperor (1987). De rol van dronken Hollywoodlegende in My Favorite Year (1982) was hem op het lijf geschreven. Ook was hij de stem van restaurantcriticus Anton Ego in Ratatouille (2007).

O’Toole werd geboren in 1932, in het Ierse Connemara. Hij studeerde aan het prestigieuze Royal College of Dramatic Arts en stond al snel met veel succes op de planken. Gedurende zijn wisselvallige filmcarrière keerde hij regelmatig terug naar het toneel. Hij werd acht keer voor een Oscar genomineerd maar won nooit. Dus kreeg hij in 2003 maar een ere-Oscar.