Knap een uiltje

Dutjes zijn niet voor iedereen heilzaam. De één staat na een middagdut verkwikt weer op, de ander ontwaakt volkomen brak. Waarom, dat weten slaaponderzoekers niet. Zij kunnen wel twee algemene wenken geven aan iedereen die een dutje overweegt.

Begin er niet aan als je ’s avonds slecht inslaapt en ’s nachts moeite hebt om door te slapen. Er is de biologische klok die ’s avonds omschakelt van de stand ‘wakker blijven’ naar de stand ‘ga maar slapen’, licht slaapexpert Eus van Someren toe. Daarnaast is er ‘slaapdruk’. Denk aan een zandloper die ’s morgens onderin leeg is. Als dat compartiment in de loop van de dag geleidelijk volstroomt, bouwt zich de behoefte om te gaan slapen op. Een dutje haalt van die slaapdruk weer flink wat af, en dat speelt slechte slapers ’s avonds parten.

Dut niet langer dan twintig minuten tot een half uur. Van Someren vergelijkt de mens met een zware locomotief. Na twintig minuten slaap rijdt die nog in een sukkeldrafje. Het is dan niet zo moeilijk om het tempo van alledag weer op te pakken. Maar zie die locomotief maar weer eens in beweging te krijgen als hij na anderhalf uur slapen tot stilstand is gekomen... Je weet haast wel zeker dat je je dan behoorlijk groggy voelt.

Profiteer van alle goeds dat ook aan slaap wordt toegeschreven. Een dutje ondersteunt het geheugen, helpt bij het bedenken van creatieve oplossingen en laat eerder verkregen informatie ‘op zijn plek vallen’. Het verhaal dat uitvinder Thomas Edison hazenslaapjes deed als hij met problemen worstelde, én daarna makkelijker een oplossing vond, dat zou dus heel goed waar kunnen zijn, zegt Van Someren.

En de beruchte postlunchdip? Die bestaat. Maar proeven in het lab laten zien, dat het niet uitmaakt of je eerst luncht of niet. Het slaperige gevoel rond een uur of half twee ’s middags hangt vooral samen met ‘slaapschuld’. Een slaaptekort maakt de slaapdruk groter. Als de biologische klok de deur op een kiertje zet, kunnen mensen midden op de dag in slaap vallen – en sommigen staan daarna dus geheel verkwikt weer op.

tekst Margriet van der Heijden

selectie artikelen Nathalie Wouters