Ineens was daar de beste popplaat van het jaar

Recensie // Beyoncé Beyoncé Verrassingsalbum Columbia Records, € 14,99

Plotseling was daar Beyoncé Knowles’ vijfde solo-album, gisteren op iTunes. Behalve slimme marketing zat daar vooral een diep gekoesterde wens van de zangeres zelf achter. Ze wilde haar muziek meteen delen met de fans, zonder reclame of fragmenten vooraf. In een begeleidend filmpje vertelt Beyoncé hoe ze als meisje met de hele familie keek naar Michael Jacksons Thriller op tv, en hoe de combinatie van beeld en muziek diepe indruk maakte. Daarom verschijnt Beyoncé als ‘visual album’ met 17 videoclips, waaronder drie tracks exclusief als filmpjes.

Die rijkdom aan beelden, met Beyoncés prachtige lichaam in een dynamische hoofdrol, ondersteunt de muziek. De spookachtige clip bij Haunted en de sensuele liefdesverklaring aan echtgenoot Jay-Z in Drunk in Love zijn minstens zo sexy als de muziek zelf, terwijl de vervaarlijk uitziende gangsters in No Angels en de seksfantasieën in Partition een dimensie toevoegen. Ook zonder clips is Beyoncé een album dat soulvol, sexy, rijkgeschakeerd en toch coherent klinkt. Het maakt gebruik van kale hiphopbeats en ontstijgt met beheerste tempi, zware bassen en doorleefde zang de digitale klank van hits als Crazy in Love.

Beyoncé klinkt warm en volwassen op een album dat misschien wel net zo’n stempel op de moderne soul gaat drukken als Marvin Gayes What’s Going On in de jaren 70. Een belangrijke factor in haar groei is het engagement dat ze toont in nummers als Grown Woman, met Afrikaanse invloeden en de hartekreet „I can do whatever I want” en vooral Flawless, een sleutelnummer waarin ze feministische denkbeelden verwoordt bij monde van de schrijfster Chimamanda Adichie. „This is MY shit”, pareert Beyoncé iedereen die durft te beweren dat ze als het vrouwtje van een grote hiphopster de producers haar geluid liet bepalen. Ze brengt ons een meesterwerk zonder zwakke momenten; op de valreep misschien wel de beste popplaat van het jaar.