Er is geen veilige norm voor fijnstof

De fijnstofvervuiling verkort al levens bij lagere concentraties dan de Europese normen. Dat bleek deze week uit groot Europees onderzoek. Het is duidelijk dat dit resultaat politieke en maatschappelijke gevolgen moet krijgen.

Bij rechtszaken en politieke schermutselingen over de gezondheidsgevolgen van harder rijden op de Nederlandse snelwegen slaat minister Schultz van Haegen (infrastructuur en milieu) tot nu toe iedere discussie dood door te zeggen dat aan de Europese fijnstofnormen wordt voldaan. Schultz voerde die verhoging anderhalf jaar geleden in.

Het onderzoek dat afgelopen maandag door The Lancet online is gepubliceerd was niet het eerste waar die Europese fijnstofnorm als slechte hoeder voor de volksgezondheid uit kwam. Er is Amerikaans, trouwens ook Europees onderzoek, dat laat zien dat er geen veilige drempel voor fijnstofschade is.

De Rijksoverheid weet het. Het RIVM, de overheidsadviseur voor een gezonde leefomgeving, publiceerde in januari het Dossier Fijn Stof. Daarin staat: „Er kunnen geen veilige niveaus worden aangetoond waarbij geen schadelijke gezondheidseffecten van fijnstof optreden. (...) Dit betekent dat er gezondheidswinst mag worden verwacht bij elke microgram minder fijnstof.”

In discussies met kritische Kamerleden doet Schultz of ze van niks weet. Op de A13 door Overschie, waar flats vlak langs de weg staan, mogen automobilisten nu bijvoorbeeld 100 in plaats van 80 km/u rijden. De fijnstofuitstoot steeg er iets, tot 21,7 μg/m3, laat een meting zien. Die flatbewoners leven daardoor gemiddeld 20 dagen korter.

Die 21,7 ligt „ruimschoots onder” de Europese norm, schreef Schultz op 5 november in een brief aan de Tweede Kamer. De Europese norm voor het fijnstof waar het hier om gaat (PM10) is 40 μg/m3. Maar de Overschiese uitstoot ligt bóven de WHO-richtlijn, die een maximum van 20 μg/m3 noemt. De maximumsnelheid bij Overschie is ‘onder de rechter’. Het ministerie heeft een eerste nederlaag geleden en gaat in hoger beroep.

„De huidige milieunormen”, schreef Schultz van Haegen op 15 oktober in antwoorden op Kamervragen van Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) „hebben als doel een evenwichtige balans te creëren tussen de belangen van de volksgezondheid en van de industrie.”

Maar waarom gunt de minister de omwonenden van de A13 die extra 20 levensdagen niet? Wat wint Nederland door nabij Overschie 20 km/u harder te rijden?

De onderzoekers die deze week publiceerden én een commentator in The Lancet vinden allebei dat die Europese norm naar beneden moet, in de richting van de WHO-richtlijn.

Wim Köhler

    • Wim Köhler