Eerlijker prijzen

De tuinbouwsector in het Westland zorgt ervoor dat Nederland de grootste exporteur ter wereld van bloemen is en de grootste producent van zaden. En dat Nederland de grootste producent van uien is en de grootste exporteur van verse groenten.

Het is een bedrijfstak die drijft op de inzet van Poolse werknemers of arbeidskrachten uit bijvoorbeeld Tsjechië, Letland of Slowakije. Of, dat komt gelukkig ook voor, uit Nederland. Volgend jaar krijgen ze waarschijnlijk gezelschap uit Bulgarije en Roemenië. Dan geldt ook voor inwoners van deze landen dat zij zonder werkvergunning in een andere lidstaat van de Europese Unie aan de slag mogen.

Ondanks zijn waarde voor de Nederlandse economie valt moeilijk te beweren dat de komst van personeel uit Midden- en Oost-Europa alom wordt toegejuicht. Integendeel. Denk aan het ‘Polen-meldpunt’ dat de PVV in het leven riep en aan, meer recent, het alarm dat minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, PvdA) sloeg. En denk ook aan de Nederlandse vrachtwagenchauffeurs, die hun broodwinning bedreigd zien door de goedkopere concurrentie uit het oosten.

Doen de buitenlandse werknemers dus enerzijds het werk waar Nederlanders moeilijk voor te porren zijn, anderzijds kunnen ze ervoor zorgen dat de werkloosheid onder de autochtone bevolking toeneemt. Naast de maatschappelijke onrust die het gevolg is van bijvoorbeeld huisvestingsperikelen waarmee vooral de grote steden worden geconfronteerd.

Het vrij verkeer van personen en goederen is een kernpunt van de EU en een stimulans voor economische ontwikkeling. Feit is ook dat de grote sociale en welvaartsverschillen tussen de verschillende lidstaten daarbij een complicerende factor vormen. Het is nu zaak om de voordelen van de komst van arbeidsmigranten uit het oosten niet te onderschatten en de nadelen niet te bagatelliseren.

Europese ministers, afgelopen maandag in Brussel bijeen, hebben enkele stappen gezet om de misstanden te bestrijden die zich voordoen als gevolg van de royaal geopende grenzen. Zo worden werkgevers in de bouw eraan gehouden dat ze hun werknemers het rechtmatige loon betalen; ze worden beboet als ze dat nalaten. Dat geldt ook voor de bedrijven, overal in de EU, die voor detachering van personeel zorgen.

Het is nog de vraag in hoeverre deze intenties in de praktijk worden nagekomen en of er afdoende controle op mogelijk is. Aan meer inspectie valt hoe dan ook niet te ontkomen. Werknemers horen, ongeacht hun nationaliteit, in hetzelfde land gelijk te worden behandeld. Gevolg zal zijn dat de uien duurder worden en dat ook een verbouwing meer zal kosten. Maar dat zijn dan wel eerlijkere prijzen.