Doorsnee zijn is duurder dan je denkt

Ik ga altijd behoedzaam om met mijn geld. Wel vraag ik me af hoe ik in dat opzicht scoor ten opzichte van een gemiddeld gezin. Hoe kom ik daarachter?

Veel mensen doen graag wat hun doorsneemedemens doet. Want wie niet afwijkt, hoeft niets uit te leggen. Daarom rijdt heel Nederland in een donkergetinte of lichtgrijze auto, trekken we ’s zomers met zijn allen tegelijk naar het buitenland en liggen miljoenen landgenoten krom voor de nationale heilige koe: het eigen huis. Ben jij ook zo’n gemiddelde Nederlander? Dat ontdek je via het Nibud Persoonlijk Budgetadvies (service.nibud.nl/pba). Je vult een paar getallen in en ziet wat een vergelijkbaar huishouden doet met zijn geld.

Neem een tweeverdienersgezin van 39 jaar met twee pubers, een middenklasse auto, een hypotheek, een eigen twee-onder-een-kapwoning uit 1995 en jaarlijks 50.000 euro netto-inkomen. Zo’n gezin schijnt maandelijks 587 euro te besteden aan de hypotheek en 623 euro aan onderhoud en inventaris. De auto vergt 596 euro, verzekeringen 326 euro en de vakantie 497 euro (ofwel 5.964 per jaar). Na aftrek van alle uitgaven blijkt dit gezin jaarlijks 1.091 euro over te houden voor sparen en onvoorziene uitgaven.

Dan een 68-jarig AOW-koppel zonder aanvullend pensioen, een huurflatje van 600 euro, geen auto. Ook zij komen rond. Jaarlijks reserveren ze 972 euro, bijna evenveel als het tweeverdienersgezin.

Blijkbaar redt de familie Doorsnee zich altijd net, wat het inkomen ook is. Jezelf daarmee vergelijken, is gevaarlijker dan je denkt. Want elk mens, hoe slim en behoedzaam ook, wordt beïnvloed door getallen, zelfs als die compleet willekeurig zijn. Gedragseconomen noemen dit anchoring. Stel dat je op nibud.nl ziet dat een vergelijkbaar gezin jaarlijks 5.964 euro aan vakantie spendeert. Daarna valt je oog op een reis die 3.999 euro kost. Ineens voelt dat als een koopje, ook als je normaal 1.000 euro aan vakantie besteedt. Dat gemiddelden ons leven inderdaad regeren, tonen onze doorsneevakantiekosten. Die beliepen vorig jaar 2.121 euro per gezin, ongeveer het bedrag dat we gemiddeld aan vakantiegeld vingen.

Maar wie zegt dat jouw verzekeringen jaarlijks 3.804 euro horen te kosten? Dat 9.792 euro op moet aan boodschappen of 2.400 aan kleedgeld voor je puberzoons? Wie zich meet aan de massa, wordt die voorspelbare Nederlander op wie verkopers zo dol zijn, want ze tuinen in elke marketingval. Denk zelf en mijd de massa. Wie wil er in een consumptiemaatschappij in hemelsnaam doorsnee zijn?