De overgang naar betalen met IBAN verloopt nog niet bepaald soepel

Nog anderhalve maand en dan krijgen alle Nederlanders een nieuw bankrekeningnummer: het IBAN-nummer. Internetcriminelen ruiken geld, bleek deze week. Een bende oplichters stuurde valse e-mails met nepinformatie over de IBAN-nummers naar spaarders, met de bedoeling hun pincodes te ontfutselen en rekeningen te plunderen.

Dat meldde Fraudehelpdesk.nl, een samenwerkingsverband van politie, overheid en bedrijfsleven dat consumenten probeert te behoeden voor fraude. Komende weken zullen nog veel meer mensen dit soort phishing mails ontvangen, waarschuwde de site. Oplichters hopen te profiteren van de onwetendheid die er nog altijd is bij veel consumenten over IBAN, zo vlak voordat dat ingevoerd wordt.

Maar ook voor de rest verloopt de overgang naar het nieuwe systeem niet bepaald soepel. Consumenten klagen dat het betalingsverkeer ingewikkelder wordt. Ondernemers hekelen het feit dat de overgang hen op kosten jaagt. Toezichthouder DNB waarschuwde in november dat tienduizenden bedrijven op 1 februari 2014, wanneer de nieuwe rekeningnummers ingevoerd moeten zijn, niet klaar zullen zijn. Met alle gevolgen van dien. Een paar feiten op een rij over de IBAN-nummers.

1 Wat is een IBAN-nummer eigenlijk? En waarom willen we dat?

IBAN staat voor International Banking Account Number. Op Europees niveau is besloten dat alle bankrekeningennummers in Europa straks gelijk moeten worden getrokken. Ze moeten alle op dezelfde manier zijn opgebouwd. Dit om het betalingsverkeer in Europa soepeler te laten verlopen. In Europa moet één betaalmarkt komen, de Single European Payments Area (SEPA). In feite is dat een soort Schengenzone voor geld. Geld moet vrij kunnen stromen, zonder oponthoud. Dat zou het betalingsverkeer eenvoudiger maken. Maar vooral goedkoper.

2 En, wordt het ook eenvoudiger en goedkoper?

Dat hangt er maar vanaf wie je het vraagt. Er zijn genoeg consumenten die het wel erg ingewikkeld vinden. Een IBAN-nummer bestaat uit 18 cijfers en letters. Dat is een hoop om te onthouden. Voor goede doelen is het ook niet fijn. Consumenten kunnen nu geld storten op bijvoorbeeld giro 555. Dat is een ‘gemakkelijk’ rekeningnummer en het is algemeen bekend dat gemak het donatiegedrag positief beïnvloedt.

Tegelijkertijd: zo ingewikkeld zijn de nieuwe nummers ook weer niet. Ze bestaan uit een landencode, een controlegetal, de naam van de bank en het oude rekeningnummer. Veel mensen weten hun nummer nu ook al niet uit hun hoofd. IBAN is ook niet nieuw. Wie nu internationale betalingen wil doen, moet het al gebruiken.

Wat de kosten betreft: in theorie kan het goedkoper worden. Maar dan moeten banken hun besparingen wél doorberekenen. En banken kunnen momenteel alle winst goed gebruiken.

3 Voor wie is de overgang dan wel lastig?

Met name voor bedrijven, en dan vooral voor bedrijven die niet veel buitenlandse betalingen doen. Zij worden op kosten gejaagd door het nieuwe systeem. Ze moeten hun administratie aanpassen, hun briefpapier. Kappers en horecazaken doen amper betalingen naar het buitenland dus profiteren niet als die goedkoper worden. Maar ze moeten wel uitgaven doen om zich ‘IBAN-proof’ te maken.

Naar schatting doet het gros van de ondernemingen in Nederland geen tot weinig betalingen naar het buitenland. Die ondernemers klagen dat vooral softwarebedrijven, banken en consultants verdienen aan IBAN.

4 Gaan we de deadline van 1 februari halen?

Sommige mensen vrezen voor een financiële apocalyps waarbij het hele betalingsverkeer plat komt te liggen. Maar zulke doemscenario’s hoorde je ook ten tijde van de millennium switch. Computers zouden op hol slaan omdat ze het jaartal 2000 niet kenden. De voorspelde chaos bleef uit. Problemen zijn wel te verwachten. Die zijn er nu ook al: de Amsterdamse woningcorporatie Stadgenoot probeerde in november voor het eerst huren te innen van IBAN-bankrekeningen. 17.000 betalingen gingen mis. Bij verzekeraar VGZ werd een aantal salarissen niet uitbetaald.

    • Chris Hensen