Bij vlagen springen de vonken ervan af

Frankfurt, Parijs, Milaan... Sopraan Johannette Zomer toerde deze week door Europa. Ook maakte ze zich op voor de kerstconcerten van de Nederlandse Bachvereniging.

Foto Roger Cremers

Donderdag 5 december

Net na 8 uur ’s ochtends begin ik mijn treinreis naar Frankfurt. Vandaag is het eerste concert van mijn tournee met Ton Koopman en zijn Amsterdam Baroque Orchestra & Choir (ABO): we gaan de Messiah zingen in de Alte Oper. Het morgenrood is adembenemend mooi vanochtend. Dat belooft wat voor de storm van vanmiddag, denkend aan het spreekwoordelijke ‘.....regen in de sloot’.

Deze kerstperiode werk ik met zowel het ABO als de Nederlandse Bachvereniging. Het zijn voor mij belangrijke orkesten: een paar jaar voor mijn afstuderen begon ik al bij beide groepen te zingen, en mijn hele carrière zijn ze een constante gebleven. Bij ze werken voelt als thuiskomen, bijna als familie. En ik heb er ook mijn man leren kennen, violist bij het ABO. We zijn dus nu samen op stap. Gezellig! De ICE-trein heeft ons inmiddels comfortabel naar Frankfurt gebracht.

’s Avonds is de zaal zo goed als vol, en wordt het een mooi concert. En petje af voor het orkest en het koor, beide hebben zo ontzettend veel te doen, en dat drie uur lang!

In de bus terug naar het hotel gaat ineens het nieuws rond: Mandela is overleden. Hij mocht 95 jaar worden, maar ik merk aan de reacties in de bus dat het toch even iets is om bij stil te staan.

Vrijdag

Om 8 uur vertrekken we met de bus naar het station. Er staat een sterke wind en het sneeuwt nat, maar dat is dan ook alles wat we hier van de storm meekrijgen. In de trein worden we door een combi van Kerstman en Zwarte Piet op een versnapering getrakteerd, compleet met ‘ho, ho, ho!’ uitroepen, maar ook met roede en een jutezak vol snoep; het is Nikolaustag in Duitsland.

Na vier uur treinen arriveren we in een winderig maar zonovergoten Parijs, want vanavond zingen we in de Chapelle Royale van Versailles. Bij het Chateau van de Zonnekoning passen alleen maar superlatieven. En daar mogen wij dan de Messiah zingen. Wat een leuk beroep heb ik toch. De repetitie belooft veel goeds. Gisteren hadden we in Frankfurt best een goede akoestiek, maar als een kerk niet over-akoestisch is, zoals deze, kan het de uitvoering naar een heel ander niveau tillen.

Wij musici gebruiken de galm om ons instrument, of het nu stem, viool of hobo is, verder de ruimte in te krijgen. In een ‘drogere’ concertzaal moet je het allemaal zelf doen. Mijn verwachtingen komen trouwens helemaal uit. Bij vlagen springen de vonken ervan af, heerlijk om daar tussen in te mogen zitten.

Zaterdag

Net na tienen vliegen we vanaf Charles de Gaulle terug naar Amsterdam. Bij aankomst op Schiphol is het even schrikken. Het concert is in Arnhem vanavond – zo dicht bij onze woonplaats Zutphen – dat we besluiten om naar huis te gaan. Maar er rijden geen treinen van Schiphol naar het oosten door werkzaamheden. Na een stuk met de bus (iets minder fijn als je bepakt en bezakt bent) en via een omleiding komen we toch in Zutphen aan. Maar daar wacht een andere verrassing: onze auto is weggesleept. En die moet vandaag nog opgehaald worden. Dus na nog geen uurtje thuis te zijn geweest, gaan we alweer op pad naar het wegsleepbedrijf...

Zo, dat is wel genoeg opwinding voor vandaag! We rijden meteen door naar het Musis in Arnhem. Iedereen is nu wel moe. Drie dagen vroeg op om naar de volgende concertzaal te reizen, en late lange intense concerten beginnen hun tol te eisen. Het is totaal niet merkbaar als we zingen en spelen – iedereen doet dat met een passie, verve en vuur – maar als er even een rust valt, zie ik hier en daar bleke uitgebluste gezichten. Niet Ton, die staat te dirigeren alsof het een lieve lust is.

Morgen een dag vrij. Dat hebben we even nodig.

Zondag

Ik kom pas om half 11 weer bij bewustzijn, heerlijk. Om de zinnen even helemaal te verzetten besluiten we te gaan wandelen in de Onzalige Bossen op de Veluwe. We lopen een stuk van de Koningslaan bij Carolinahoeve. In welk seizoen je hier ook loopt, het is altijd een prachtige ervaring. Als u de NS-wandeling van Dieren naar Velp al eens gemaakt heeft, weet u wat ik bedoel (en als u die wandeling nog niet gemaakt heeft, meteen komen doen!). Vandaag zien we geen everzwijnen, enkel verse wroetsporen.

Maandag

Oef, een erg vroege start van een lange dag vandaag: om half 7 zitten we al in de trein om op tijd op Schiphol te komen, en ons concert zal niet voor middernacht klaar zijn. Daar moet ik me mentaal wel even op instellen. We vliegen naar Venetië, maar moeten helaas meteen door, naar het iets noordoostelijker gelegen Pordenone. In het hotel krijgen we wel een heel speciale kamer toebedeeld, een kamer zonder kamernummer, maar met een naam: ‘La dolce vita’! Het is een suite, met veel rood en zwart, prachtig. In de badkamer vinden we een jacuzzi ter grootte van een klein zwembad, daar moeten we natuurlijk gebruik van maken. De concertzaal is erg droog, maar als we dat geaccepteerd hebben en er ons op instellen klinken we tijdens het concert gewoon erg goed.

Maar morgen zijn we weer in een kerk, in Milaan, fijn. Zo, en nu snel die jacuzzi laten vollopen....

Dinsdag

Met de Dolomieten aan onze rechterkant rijden we per bus naar Milaan. Het is een mooie dag hier, koud maar zonnig, dus we kunnen de bergen goed zien. Helaas hebben de buschauffeurs moeite de weg naar het hotel te vinden, maar na vijf uur reizen en het laatste stuk te voet komen we toch bij het hotel aan.

Ons concert is in de San Marco, en de kerk klinkt prachtig merken we tijdens de soundcheck, want het wordt opgenomen voor de RAI Radio. Koud is het er wel, dus dat wordt extra lagen kleding vanavond. Het is ontroerend te zien hoe blij ze zijn met de komst van Ton. Bij het applaus bij binnenkomst zwaaien er zelfs een paar mensen. Het enthousiasme blijft, het hele concert lang.

Woensdag

Vandaag is mijn wisseldag: ik heb vanavond nog een concert met Ton in het Concertgebouw in Amsterdam, maar ik begin overdag al te repeteren met de Bachvereniging. Ik moet een vroege vlucht nemen om op tijd te zijn voor die repetitie, mijn wekker gaat dus al om 5 uur. Maar je kunt alles nog zo goed plannen, vandaag steekt het weer er een stokje voor: mist in Milaan en Amsterdam zorgt voor anderhalf uur vertraging...

Op weg naar Utrecht ziet Nederland er prachtig uit: de zon brandt de laatste nevel weg, en doet de rijp op de velden glinsteren. Jos van Veldhoven, muzikaal leider van de Nederlandse Bachvereniging, heeft weer een erg mooi programma gemaakt. We vertellen het kerstverhaal in de vertoningen van Schütz, Tunder, Gabrieli en andere 17de-eeuwse componisten. Ik kijk ernaar uit. ’s Avonds zit het Concertgebouw helemaal vol. Hier te zingen heeft altijd iets speciaals. En ik geniet, net als het publiek, met volle teugen.

Donderdag

Vandaag komen de instrumentalisten mee repeteren bij de Bachvereniging. Deze keer heeft Jos wel een heel luxe begeleidingsapparaat bij elkaar gebracht, met theorbes, blokfluiten, gamba’s, cornetti en trombones. Het klinkt als een warm bad waar we ons als zangers met plezier in vlijen, het kerstverhaal gaat de komende tien dagen heel mooi tot zijn recht komen. Zaterdag ons eerste concert in Kampen. Dat wordt een feest in de Bovenkerk.