Moslimfundamentalisme in West-Europa geen marginaal fenomeen

Nieuw Europees onderzoek onder moslims wijst onder andere uit dat driekwart van de moslims vindt dat de Koran maar op een manier kan worden geïnterpreteerd. Fot EPA/Abdul Mueed

Moslimfundamentalisme is in West-Europa niet een marginaal fenomeen, zoals vaak wordt gedacht. Uit onderzoek in Nederland en
vijf andere Europese landen blijkt nu dat tweederde van de ondervraagde moslims hun religieuze wetten belangrijker vinden dat de wetten van de landen waarin zij leven.

Driekwart vindt daarnaast dat de Koran maar op een manier kan worden geïnterpreteerd. Bovendien zijn Nederlandse moslims strikter in de leer dan bijvoorbeeld moslims in Duitsland.

Socioloog Ruud Koopmans, directeur van de onderzoeksgroep migratie van het WZB onderzoekscentrum in Berlijn die deze gegevens deze week publiceerde, noemt dat verschil tussen Nederlandse en Duitse moslims opmerkelijk. Het logenstraft namelijk het heersende idee dat fundamentalisme een reactie zou zijn op institutionele uitsluiting, zo legt hij vandaag uit in NRC Handelsblad:

“En dat is dus kennelijk niet zo, want moslims hebben in Duitsland aanmerkelijk minder rechten dan in Nederland. Sterker nog: in geen enkel Europees land hebben moslims zoveel rechten als in Nederland.”

Enquête onder negenduizend Turkse en Marokkaanse migranten

Het onderzoek is gebaseerd op een bredere telefonische enquête onder negenduizend Turkse en Marokkaanse migranten en drieduizend autochtonen als vergelijkingsgroep naar gevolgen van arbeidsmigratie in 2008 in Nederland, Duitsland, Frankrijk, België, Oostenrijk en Zweden.

Koopmans waarschuwt in het vraaggesprek met deze krant dat fundamentalistische opvattingen meestal samenhangen met een vijandig beeld van bijvoorbeeld homoseksuelen en joden:

“Er zijn verontrustend hoge aantallen moslims, 45 procent, die vinden dat joden niet te vertrouwen zijn. Een gelijk aantal gelooft dat het Westen de islam wil vernietigen.

Natuurlijk is er in Nederland 20 procent van de autochtonen die het omgekeerde gelooft, dat de moslims het Westen willen vernietigen. En dat is waar Geert Wilders zijn stemmen haalt. In absolute zin gaat het om meer mensen. Dat is ook een groot probleem. Maar die vijandbeelden zijn onder moslims veel wijder verbreid.”

‘Vijandbeeld kan een voedingsbodem zijn voor geweld’

Koopmans denkt daarnaast dat dit fundamentalistische vijandbeeld een voedingsbodem kan zijn voor geweld:

“Natuurlijk is gelukkig maar een fractie van alle miljoenen moslims in Europa bereid om over te gaan tot geweld. Maar we hebben op dit moment uit heel West-Europa zo’n tweeduizend jihadstrijders die in Syrië leren omgaan met zware wapens. Als die waarschijnlijk getraumatiseerd terugkomen, is dat iets om je zorgen over te maken.”