‘Ik ben ongeveer even populair als schaliegas’

Franse oppositieleider houdt rekening met terugkeer van oud-president Nicolas Sarkozy.

Copé (boven) met Sarkozy op een congres van de UMP in juli 2013. Foto AFP

Zelden was een Franse president zo impopulair als François Hollande. Maar de grootste oppositiepartij, de centrum-rechtse Union pour un mouvement populaire (UMP) van oud-president Nicolas Sarkozy, weet nauwelijks van de socialistische zwakte te profiteren. „Ik ben ongeveer even populair als schaliegas”, spot politiek leider Jean-François Copé.

Een jaar geleden werd de polemiserende Copé (49) – om zijn scherpe teksten over immigratie en integratie vaak Sarko light genoemd – door een minimale meerderheid van de UMP-leden verkozen tot voorzitter. Maar zijn tegenstrever François Fillon, de bedaagdere ex-premier van Sarkozy, legde zich niet bij zijn verlies neer en de partij dreigde te scheuren.

Hoewel Copé zegt dat de interne problemen nu zijn opgelost, speelt de guerre des chefs om de zoveel weken weer op. Fillon heeft zich om Copé heen gemanoeuvreerd en zich gemeld als presidentskandidaat voor 2017. Hij bepleitte onlangs toenadering tot het uiterst rechtse Front National. Maar ook een terugkeer van Sarkozy hangt nog boven de markt. Mocht de crisis in de UMP voortduren, dan overweegt de ex-president volgens het weekblad Le Nouvel Observateur een eigen partij op te richten.

„Eigenlijk is het het moeilijkst om gewoon rechts te zijn”, zegt Copé in gesprek met enkele Europese media. „Links is de norm en voor extreem-rechts hebben we in economisch zware tijden begrip. Ben je gewoon rechts, dan heb je een probleem.”

Veel van uw partijgenoten willen bij de lokale verkiezingen in maart samenwerken met het Front National. U niet?

„Ja, sommigen zijn in de verleiding allianties met het FN aan te gaan voor meer raadszetels. Daar zijn wij op tegen. Dan vergemakkelijk je een stem op het FN, maak je die partij normaal. En dat wil ik tegen geen enkele prijs.”

Is het FN dan niet veranderd, zoals partijleider Marine Le Pen zegt?

„Extremisten, of ze nu van links of van rechts zijn, blijven altijd extremisten, wat ze ook zeggen en hoe ze ook overkomen. Je moet de geschiedenis van die partijen bekijken. Wie extreem-rechts stemt, maakt geen positieve keuze: je zegt dat je het zat bent, of dat je Frankrijk niet meer herkent door de opkomst van religieuze extremisten.”

U maakt geen onderscheid tussen extreem-links of extreem-rechts?

„De Parti Socialiste [van Hollande] werkt bij verkiezingen historisch samen met extreem-links, het Front de Gauche van Jean-Luc Mélenchon, terwijl wij iedere alliantie met extreem-rechts weigeren. Dat verklaart deels waarom Hollande zo’n moeite heeft met hervormen: de extreem-linkse ideeën hebben een flinke aanhang in zijn partij. Je kunt niet zeggen dat extreem-links minder erg is dan extreem-rechts, maar er is een intellectuele houding die probeert extreem-links te ontlasten.”

U noemde het debat over racisme een afleidingsmanoeuvre om niet over falend beleid te hoeven praten. Wordt Frans racisme overdreven?

„Om het filosofisch te zeggen: we zijn altijd een barbaar voor de ander. Racistische uitspraken zijn er, natuurlijk, maar ons land is gegrondvest op bepaalde waarden. Een permanente strijd tegen alle vormen van racisme, xenofobie, antisemitisme en islamofobie hoort daarbij. Het verhaal dat Fransen racistisch zijn, accepteer ik niet.”

Copé staat naar eigen zeggen voor een ‘rechts zonder complexen’: hij zegt wat hij denkt. In dat kader lag hij vorig jaar onder vuur toen hij vermeend ‘racisme tegen blanken’ aankaartte, vanouds een campagnethema van Le Pen. Een Frans jongetje zou zijn pain au chocolat door moslims zijn afgepakt vanwege de ramadan. Recent verdedigde Copé een harde lijn tegen Roma in Frankrijk. Die moeten het land uit. „Bijna 17.000 mannen, vrouwen en kinderen leven in verschrikkelijke omstandigheden, we zien een vreselijke mislukking van de integratie”, zegt hij. Frankrijk, denkt Copé, is domweg „te aantrekkelijk”.

Maar Roemenen en Bulgaren zijn toch ook EU-burgers die vrij mogen reizen?

„Ja, maar ze mogen zich niet overal vestigen. Je moet een baan hebben, en dat hebben deze mensen meestal niet. Frankrijk mag niet het meest aantrekkelijke Europese land zijn voor illegale buitenlanders.”

Wat bedoelt u?

„We moeten illegale immigratie terugbrengen om legale immigratie beter te laten slagen. Door onze welfare state is Frankrijk het aantrekkelijkste land om naartoe te trekken. Dat kunnen we niet langer betalen. Alles is gratis! En het is onaantrekkelijk om tegen het minimumloon te werken: een uitkering is gunstiger. We moeten de sociale aantrekkingskracht verminderen. Dan krijg je mensen die echt voor de Franse charme komen en integreren.”

Kan Nicolas Sarkozy voor uw partij terugkeren als redder in nood?

„Ieder land is op zoek naar een redder, vooral als de situatie moeilijk is. Maar het is te vroeg om daar iets over te zeggen. Ik weet niet of hij terugkeert in de politiek.”

U vindt dat Hollande onvoldoende hervormt. Welke hervormingen van Sarkozy maken u trots?

„Dat zijn er heel veel.”

Welke dan?

„De UMP wil moed tonen op economisch vlak: pensioenen hervormen, uitgaven verminderen, meer flexibiliteit voor werkgevers… We willen daarnaast het gezag van de staat herstellen op het gebied van veiligheid, justitie en immigratie…”

Waarom liet de vorige regering dit na?

„We hebben in Frankrijk een uitdrukking, meneer: in open wonden moet je geen zout strooien. We zijn vorig jaar verslagen bij de verkiezingen, vergeet dat niet. Het is duidelijk dat we niet hebben gedaan wat de Fransen van ons verwacht hadden.”

    • Peter Vermaas