Niet-westerse landen wacht veel dementie

Het aantal dementerenden zal binnen een paar decennia verdriedubbelen, blijkt aan de vooravond van een Alzheimer-top in Londen.

De wereld wordt ouder en met vergrijzing komt dementie. In 2050 telt de wereld 135 miljoen dementerenden, ruim drie keer zoveel als de 44,3 miljoen mensen die er nu aan lijden. Van hen wonen er bijna 72 miljoen in Azië, en 30 miljoen in Noord- en Zuid-Amerika. De komende decennia zal in lage- en middeninkomen-landen het aantal dementerenden soms verdrievoudigen, voorspelt Alzheimer’s Disease International, het wereld kenniscentrum op dit gebied, in een nieuw rapport (The Gobal Impact of Dementia).

Het centrum heeft zijn prognoses uit 2009 naar boven moeten bijstellen door nieuwe demografische gegevens en nieuwe cijfers over de huidige aantallen dementerenden in China en Afrika. In 2050 woont 71 procent van de mensen met dementie in een arm land of een opkomende economie. Nu is dat 62 procent. In die landen is vergrijzing een recent fenomeen waarvan de consequenties nu snel duidelijker worden.

Belangrijkste oorzaak is de toenemende levensverwachting in vooral de midden-inkomenlanden. „De epidemie van dementie is volkomen voorspelbaar,” zegt Martin Prince, psychiatrisch epidemioloog bij het centrum voor psychiatrie van King’s College Oxford en één van de auteurs van het rapport. „Overheden kunnen niet wegkijken. De ziekte heeft hoge economische en maatschappelijke kosten. Mensen lijden er vaak meer dan een decennium aan. Bovendien is de zorg voor een dementerende zeer intensief. Vooral in het laatste stadium vraagt je moeder of echtgenoot zorg gedurende 24 uur. Dat betekent dat ook de verzorgende niet meer kan werken en stress, vermoeidheid en depressie ervaart.”

Probleem is dat arme landen nauwelijks beleid, instituties en middelen hebben om voor hun dementerende ouderen te zorgen. En voor opkomende economieën geldt vaak nog hetzelfde. Mexico heeft een bevolking van 120 miljoen mensen, van wie er naar schatting 600.000 aan dementie lijden. Het land telt volgens de Wereld Gezondheidsorganisatie WHO zeven dagopvangcentra voor Alzheimerpatiënten.

En juist in opkomende landen als Mexico verandert de maatschappij snel, waarschuwt Prince: „Regeringen kunnen er niet meer op vertrouwen dat dochters en schoondochters inspringen. Geboortecijfers dalen snel. Vrouwen werken, kinderen migreren naar de stad en wonen niet langer in de buurt van hun ouders. Informele zorg wordt daarmee een stuk ingewikkelder.”

Vandaag begint in Londen een top van de G8 en de WHO over Alzheimer. De auteurs van het rapport vinden dat rijke landen, die meer ervaring hebben met het diagnosticeren, behandelen en begeleiden van dementerenden, hun kennis moeten delen met arme landen. Volgens het World Alzheimer Report 2013 hebben nu maar 13 landen iets wat lijkt op een nationaal dementieplan. Ook moet er meer voorlichting komen: in het Afrikaanse Togo wordt bijvoorbeeld nu nog vaak gedacht dat iemand met dementie behekst is.

Alzheimer heeft ook grote financiële gevolgen, waarschuwt Prince. „Opkomende economieën hebben vaak dubbele groeicijfers. Maar in veel jonge democratieën is het kiezers moeilijk uit te leggen dat een deel van die groei gespaard moet worden voor een ziekte in de toekomst. Zelfs in een niet -democratisch land als China is dat een moeilijke boodschap.”

    • Maartje Somers