Welkom in het Midden-Oosten

Of ze nu achteraf als klein dan wel onbetekenend worden afgedaan, doet weinig ter zake. Incidenten tussen staten tijdens een ontmoeting op het hoogste politieke niveau zijn altijd pijnlijk. Het langverwachte bezoek dat een Nederlandse kabinetsdelegatie onder leiding van premier Rutte het afgelopen weekeinde aan Israël bracht, bleek er een met hobbels.

Hierdoor raakte de beoogde versteviging van de vriendschapsbanden uit het zicht. In plaats daarvan werden openlijk de altijd door Nederland zo gekoesterde banden op de proef gesteld.

Nog altijd zien opeenvolgende Nederlandse kabinetten een bijzondere rol voor zichzelf weggelegd bij het vredesproces in het Midden- Oosten. Nederland zegt daarbij te kiezen voor de zogeheten evenwichtige benadering tussen Israël en zijn buurlanden. De opstelling van Nederland in bijvoorbeeld Europees verband toont aan dat de weegschaal nogal eens naar Israël overhelt.

Dat bovendien het spoor van de evenwichtige benadering in de praktijk ter plekke moeilijker valt te bewandelen dan in theorie, hebben premier Rutte en de ministers Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) en Ploumen (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, PvdA) de afgelopen dagen zelf kunnen ervaren, tijdens hun bezoek aan Israël en Palestina. Allereerst was er het niet doorgaan van de officiële ingebruikneming van een door Nederland geschonken containerscanner op de grens met Gaza. Goed voor het bevorderen van de Palestijnse export en goed voor Israëls veiligheid, dacht Nederland toen het twee van deze apparaten aanbood.

Maar Israël verbindt met een beroep op de eigen veiligheid zoveel voorwaarden aan het gebruik van de container dat deze tot teleurstelling van Nederland voorlopig niet in werking wordt gesteld. Premier Rutte kon dus een programmaonderdeel schrappen.

Minister Timmermans zag op zijn beurt zondag af van een wandeling door het centrum van de stad Hebron op de bezette Westelijke Jordaanoever, omdat hem die alleen zou worden toegestaan als Israëlische militairen hem konden begeleiden. Hij besloot terecht van zijn uitstapje af te zien, dat onder deze condities van Palestijnse zijde gemakkelijk als provocatie zou kunnen worden opgevat.

Het Nederlandse vriendschapsbezoek werd op deze manier een kleine praktijkles politiek in het Midden-Oosten. Nuttig voor de pretenties die kunnen worden getemperd. Want Nederland weet nu ook: het is Israël dat onder alle omstandigheden bepaalt.