Toch verlof Volkert van der G.

Raad voor de Strafrechtstoepassing vernietigt besluit staatssecretaris Teeven (Justitie) om geen proefverlof te verlenen; moordenaar van Pim Fortuyn komt nu zeer waarschijnlijk in februari voor het eerst op vrije voeten.

Volkert van der G. moet vanaf februari maandelijks verlof krijgen, tot aan zijn voorwaardelijke invrijheidstelling in mei volgend jaar. Dat heeft de Raad voor de Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) besloten, in een uitspraak die vanmorgen bekend is geworden. Volkert van der G. werd in 2003 tot achttien jaar cel veroordeeld vanwege de moord op de politicus Pim Fortuyn.

Met de uitspraak van vandaag vernietigt de RSJ het besluit dat staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) in oktober nam. Teeven wilde dat Van der G. binnen de muren van de gevangenis zou reïntegreren. De maatschappelijke onrust die bij verlof zou ontstaan en de vele extra veiligheidsmaatregelen die daardoor nodig zouden zijn, stonden een normale reïntegratie van Van der G. in de weg, vond de staatssecretaris. Daarom zou verlof niet gewenst zijn. Teeven nam dat besluit onder politieke druk – onder meer zijn eigen partij vond dat Van der G. geen verlof moest kunnen krijgen.

Daar denkt de Raad voor Strafrechtstoepassing anders over – en het besluit van vandaag is bindend. Volgens de Raad prevaleert het belang van een „goede voorbereiding op invrijheidstelling” boven de „mogelijke maatschappelijke onrust en de risico’s die verlofverlening met zich mee kan brengen”. In mei 2014 komt Van der G. zeer waarschijnlijk vrij, omdat dan tweederde van zijn celstraf erop zit. Als gevangenen zich goed gedragen in detentie komen zij vrij als ze tweederde van hun straf hebben uitgezeten – dat is dus twaalf jaar in het geval van Volkert van der G.

De staatssecretaris moet volgens de Raad maatregelen nemen zodat Van der G. ook bij eerder kortdurend verlof daadwerkelijk „veilig in de vrije samenleving kan verblijven”, schrijft de RSJ. Dat betekent bijvoorbeeld dat plaats en tijd van het verlof geheim blijven, dat zijn verlof in eerste instantie tot maximaal 24 uur beperkt blijft en dat Van der G. een ander verlofadres moet gebruiken dan hij aanvankelijk had opgegeven als verlofadres. Van der G. heeft zich volgens de Raad bereid verklaard om aan deze en andere maatregelen mee te werken.

De RSJ ziet net als de staatssecretaris wel in dat er maatschappelijke onrust zal ontstaan rond de vrijlating van Van der G. Alleen vindt de RSJ „het niet goed te voorspellen welke reacties een daadwerkelijke verlofverlening in de samenleving zal oproepen”. Bovendien is die beroering steeds van „tijdelijke aard”, volgens de RSJ.

„Deze uitspraak laat weinig ruimte, en uitspraken van de rechter hebben wij te volgen”, zegt een woordvoerder van staatssecretaris Teeven in een eerste reactie. „We zullen nader moeten bestuderen hoe dit verlof veilig kan plaatsvinden, zowel voor Van der G. als voor zijn familie.” Volgens de RSJ moet Van der G. uiterlijk op 1 februari maandelijks in de gelegenheid worden gesteld om ten minste 24 uur met verlof te gaan.

Deze uitspraak maakt een einde aan een periode van beroepen en besluiten over en weer over het verlof van Volkert van der G. De gevangenisdirecteur en staatssecretaris Teeven besloten meermalen dat Van der G. niet eerder in vrijheid mocht komen – daar maakte Van der G. op zijn beurt steeds weer bezwaar tegen.