Onderdrukking werkt niet

De Uruguayaanse senaat stemt vandaag over de liberaalste wietwetgeving ter wereld Verkoop én teelt worden legaal „We hebben al alles gedaan om drugs op andere manieren te bestrijden”

Redacteur Zuid-Amerika

Sebastián Sabini heeft bijna zijn droom bereikt: de legalisering van marihuana in Uruguay. Maar als de jonge parlementariër onlangs voor het eerst in zijn leven in Nederland is, op de Amsterdamse Wallen nog wel, heeft hij niet eens tijd voor een bezoekje aan een coffeeshop. Te druk met een conferentie over drugsbeleid.

Uruguay – in veel opzichten het Nederland van Latijns-Amerika – werkt aan de meest liberale wietwetgeving ter wereld. Niet alleen de verkoop wordt toegestaan, zoals hier, maar ook de teelt. Vandaag stemt de Senaat waarschijnlijk in met de legalisering. De progressieve president José Mujica gaat de wet vervolgens zonder twijfel tekenen.

„We gaan het hele proces reguleren, van het zaadje tot het gebruik”, zegt de 32-jarige Sabini, die ook met Mujica werkte aan de legalisering van abortus en het homohuwelijk in Uruguay. „De overheid gaat zelf marihuana verbouwen. Onze prijs moet lager zijn dan die van de illegale markt.”

Want dat is het grotere doel: het ondermijnen van de onderwereld. Ook in het kleine Uruguay (3 miljoen inwoners) vechten internationale drugskartels om territorium. Nog nooit werden er zo veel moorden gepleegd als vorig jaar, ondanks investeringen in politie en justitie. Sabini: „De meeste drugs worden geconsumeerd in Europa en de Verenigde Staten. Wij blijven achter met de doden.”

Wiet is toch bijzaak voor de drugskartels? Ze verdienen vooral aan harddrugs.

„Dat klopt, maar marihuana is ook een bron van inkomsten. Bijna een op de tien Uruguayanen rookt minstens eens per jaar wiet. Al die mensen betalen nu geld aan de georganiseerde misdaad. Ze hebben noodgedwongen contact met criminelen.”

Hoe hebben de Amerikanen gereageerd? Ze staan niet bekend als voorstanders van legalisering.

„We hebben geen tegenwerking ervaren. Obama staat meer open voor legalisering dan eerdere presidenten. Bovendien kan Amerika moeilijk kritiek geven omdat twee staten, Washington en Colorado, al een jaar doen wat wij als eerste land willen gaan doen.”

Toch geeft de regering Obama nog altijd honderden miljoenen uit aan de oorlog tegen drugs, ook in Latijns-Amerika.

„Ja, maar overal is te zien dat onderdrukking niet werkt. Kijk naar Afghanistan. De Amerikanen zitten er met het sterkste leger ter wereld, en toch wordt er meer papaver verbouwd dan ooit.”

Legalisering is wel de oplossing?

„Nee, het gaat om een totaalaanpak. Legalisering moet samengaan met preventie, met voorlichting en een sterke naleving van de regels. Wiet moet geen commercieel product worden als Coca-Cola, waarvan de reclames je vertellen dat je er mooi en gelukkig van wordt terwijl het ongezond is.”

Wat vindt u van het Nederlandse model?

„Nederland is een voorbeeld, vooral vanwege de voorlichting. Maar jullie systeem heeft gaten. Omdat de teelt illegaal is, weet je niet waar de marihuana vandaan komt. Hoe sterk is het? Wat is de kwaliteit? Dat heeft gevolgen voor de gezondheid van de gebruiker.”

Krijgen jullie coffeeshops?

„De marihuana wordt te goedkoop (minder dan een euro per gram, red.) om commerciële coffeeshops te kunnen runnen zoals in Nederland. Gebruikers moeten zich registreren en kunnen dan maandelijks een kleine hoeveelheid wiet kopen bij de apotheek. Zo voorkomen we ook een toevloed van drugstoeristen.”

Heeft dat geen gevolgen voor de privacy? Hier is een poging om een wietpas in te voeren mislukt.

„Daarom doen we verkoop via apotheken. Die houden al op een beveiligde manier bij welke medicijnen mensen gebruiken. Marihuana wordt simpelweg een toevoeging binnen een bestaand systeem.”

En zelfteelt?

„Iedereen mag een paar planten verbouwen. Maar ik denk niet dat veel gebruikers dat gaan doen. Mensen zetten ook geen koe in hun tuin voor de melk.”

Marihuana wordt steeds sterker. Het is volgens sommigen geen softdrug meer te noemen.

„Daarom is het belangrijk om de teelt te legaliseren. Dan kan de overheid de productie controleren. Net als met alcohol moet de sterkte op de verpakking vermeld worden. Bijvoorbeeld of het relatief mild is, of juist krachtig.”

Meerdere Latijns-Amerikaanse landen praten over legalisering, maar durven het niet aan. Waarom Uruguay wel?

„Het helpt dat we een klein land zijn, met een sterke democratie. We hebben weinig corruptie en een sterk juridisch systeem. Maar het belangrijkste is dat we al het mogelijke al hebben gedaan om drugs op andere manieren te bestrijden. We zien nu dat het geweld helaas blijft bestaan.”

Verwacht u dat andere landen het model van Uruguay gaan overnemen?

„Ja, die kans is groot. Onder andere Chili, Argentinië en Colombia kijken naar legalisering. Uruguay heeft een grote verantwoordelijkheid. Wij moeten bewijzen dat het kan.”

En dan volgen andere drugs?

„Wat mij betreft wel. Want legaliseren betekent reguleren. Maar we moeten niet te snel gaan. Eerst gaan we met marihuana laten zien dat niet de drugs het probleem zijn, maar de aanpak ervan.”

    • Ykje Vriesenga