Nieuwe verkiezingen zijn lang niet voldoende

Gisteren kondigde de Thaise regering nieuwe verkiezingen aan Maar de demonstranten willen meer Desnoods met ondemocratische maatregelen

Correspondent Zuidoost-Azië

Wat in het recente verleden voorbehouden was aan legerleiders (2006) en opperrechters (2008) is nu een mensenmassa van 100.000 man gelukt: de democratisch gekozen regering van Thailand op de knieën dwingen. Op 2 februari zijn er nieuwe verkiezingen.

Maar de betogers, die al veertig dagen campagne voeren, zijn nog niet tevreden. Zij willen niet alleen dat Yingluck Shinawatra aftreedt, maar ook dat zij verdwijnt naar het buitenland. En ze willen vooral dat haar voortvluchtige broer en oud-premier Thaksin stopt met achter de schermen het land te besturen vanuit zijn ballingschap in Dubai.

Om een einde te maken aan het corrupte Thaksin-regime, zoals betogers het noemen, zijn ze bereid veel op te geven – zelfs de parlementaire democratie. Demonstratieleider Suthep Thaugsuban wil dat een niet-gekozen volkscomité van wijzen Thailand gaat besturen.

Maar eigenlijk veranderen verkiezingen weinig aan de kern van het Thaise probleem: er loopt een diepe kloof door het land, die noord en zuid, arm en rijk, stad en platteland en elite en boeren verdeelt.

Hoe groot het probleem is, was vorige week het beste te zien, voordat de demonstraties gewelddadig werden. Rond het middaguur trokken een paar duizend Thai door Wireless Road, in een sjieke ambassade- en kantoorbuurt.

Uit de kantoorkolossen kwamen jonge, hoogopgeleide Thai die zich aansloten bij het protest. De toegangspasjes van bedrijven als Kasikorn Bank en Deutsche Bank bungelden om hun nek, tegen de felle middagzon droegen ze Ray-Banbrillen. Een vrouw in zwarte legging, twee paardestaartjes in het haar, rolde op skeelers naar een groepje buitenlanders toe. „Vertel het door: wij zijn tegen de populisten van Thaksin, die stemmen kopen. Mensen die slim zijn en gestudeerd hebben, weten beter. Wij willen het land behoeden voor de ondergang.”

Corrupte moraal

Haar minipreek is representatief voor de aanklacht van de elite in Bangkok tegen Thaksin en Yingluck. Ze zijn populisten. Als voorbeeld van de corrupte moraal van de twee geldt de voorgestelde amnestiewetgeving. Onder de nieuwe regels zou Thaksin kunnen terugkeren naar Thailand, zonder zijn celstraf voor belangenverstrengeling uit te zitten. Ook wijzen de demonstranten op het besluit van Yingluck, gisteren, om verkiezingen uit te schrijven, precies nu het door de rechter opgelegde beroepsverbod uit 2008 voor een groep Thaksin-politici is verlopen.

Een paar uur na de demonstratie door Wireless Road verzamelden zo’n 50.000 aanhangers van Thaksin zich in het Rajamangala Stadion, in een buitenwijk van Bangkok. Hier geen dure overhemden, maar verweerde gezichten, gegroefde handen en slechte gebitten. Ze hadden uren in de bus gezeten om naar Bangkok te komen.

Deze demonstranten komen uit het noorden, uit dorpen rond Chiang Mai, de geboortestreek van Tthaksin, maar vooral uit Isaan, de armere streek in het noordoosten van Thailand. Ze worden geleid door hun lokale parlementslid en slapen onder overkappingen voor het stadion.

Hier geldt Thaksin niet als gevaarlijk populist, maar als de man die ervoor heeft gezorgd dat dorpen elektriciteit, asfalt en telefoonbereik hebben, en dat de kindersterftecijfers zijn gedaald. Hij heeft ervoor gezorgd dat schulden van boeren bij de bank zijn weggestreept.

Gevaarlijke populist of weldoener?

Uit de cijfers kun je afleiden dat Thaksin beide is. Sinds hij aan de macht kwam, is corruptie een groter probleem geworden. In 2001 stond Thailand op plaats 61 van Transparency International. Vorig jaar was het land afgezakt naar plek 102.

4 miljard dollar

En het beleid van Thaksins zus Yingluck om rijstboeren te steunen door prijzen te garanderen, kost Thailand minstens 4 miljard dollar per jaar. Het wordt sterk bekritiseerd door het Internationaal Monetair Fonds. Verspilling van geld, oordelen de Washingtonse economen.

Tegelijkertijd is volgens cijfers van de Wereldbank het percentage Thai op het platteland dat onder de armoedegrens leeft, gedaald: van 52 procent in 2000 tot 17 procent in 2011, het meest recente jaar waar cijfers beschikbaar over zijn.

Thaksin heeft de Thaise verhoudingen opgeschud. Bij elke verkiezing sinds hij aan de macht kwam, brengen meer mensen in Isaan hun stem uit. Ook in het Rajamangala Stadion bleek dat Thaksin een klasse heeft geëmancipeerd die zich niet meer laat domineren door de elite in Bangkok.

Verwacht wordt dat bij de komende verkiezingen Yingluck weer zal winnen. Dat frustreert de betogers in Bangkok en hun leiders enorm. Hun belastinggeld bekostigt hun eigen verkiezingsnederlaag. Met louter democratische middelen kunnen zij het nooit winnen.