Mode uit het pakhuis

Centraal Boekhuis, nu CB, probeert met het vervoer van spijkerbroeken en sportkleding de omzetdaling bij boeken op te vangen. De vrachtwagens van CB rijden toch al rond.

CB Logistieke Diensten in Culemborg verspreidt tegenwoordig niet alleen boeken, maar ook kleding en medische hulpmiddelen. Foto’s Maarten Hartman

In Culemborg staat een gigantisch magazijn met voorop een al even grote schildering van een sexy vrouw die een boek leest bij zonsondergang. Hier liggen 42 miljoen boeken op voorraad. Hier komen vrijwel alle boeken vandaan die zowel aan boekwinkels als aan particulieren in Nederland en Vlaanderen geleverd worden.

Hier is CB gevestigd, dat tot een jaar geleden nog Centraal Boekhuis heette. Maar die naam kon niet meer toen het bedrijf na forse krimp in de boekenmarkt besloot ook mode en medische hulpmiddelen te gaan distribueren.

Vorige maand bereikte CB een akkoord met het Helmonds modedistributiebedrijf Fashionwheels over vergaande samenwerking. Op dit moment worden de cijfers bekeken. Naar verwachting neemt CB eind dit jaar een belang in Fashionwheels van 50 procent.

Tezamen zullen CB en Fashionwheels een leidende speler zijn in de modedistributie in West-Europa. Boekhandelaren en uitgevers moeten er aan wennen. Ruim 140 jaar lang draaide het helemaal om hen en nu dit…

In het magazijn met de schildering is het donker en koud. Boeken liggen er in dozen en pallets tot aan het plafond. Vijf volautomatische kranen verzamelen de boeken die besteld zijn. Via een band belanden de boeken bij werknemers als Mimoun Khainiti (52). Hij werkt hier al 28 jaar. Hij zweeft in zijn handbestuurde kraan tussen twee wanden van zo’n tien meter hoog en twintig meter lang met aan weerszijden vakjes vol boeken. Als hij ’s nachts werkt, legt hij boeken in de vakjes; als hij overdag werkt, haalt hij ze er per bestelling uit.

Van Mimoun gaan de boeken óf naar de dozen voor de boekwinkels, óf naar doosjes voor particulieren (veelal bol.com). De doosjes voor particulieren worden door vrachtwagens van PostNL opgehaald. De dozen voor boekhandels gaan op volgorde in de 130 eigen CB-vrachtwagens. Sinds kort samen met de zakken vol hangende kleding voor modezaken als Jeans Centre.

Centraal depot

De geschiedenis van CB begint in 1871 toen de Vereeniging ter bevordering van de belangen des Boekhandels een bestelhuis oprichtte. Voor die tijd hadden alle uitgeverijen hun eigen magazijn en verzenddienst. Boeken werden met paard en wagen naar boekhandels gebracht. Na die tijd brachten uitgeverijen de boeken voor de nabestellingen naar dit nieuwe centrale depot dat vanaf 1926 Centraal Boekhuis werd genoemd.

In 1973 werd Centraal Boekhuis een besloten vennootschap. De Vereeniging werd certificaathouder. Belanghebbende aandeelhouders werden de Koninklijke Boekverkopersbond en de Nederlandse Uitgeversvereniging. Het bedrijf verhuisde van Amsterdam naar Culemborg, omdat daar meer ruimte voor uitbreiding was en het centraler lag.

Vanaf dat moment groeide het bedrijf explosief. Uitgeverijen lieten Centraal Boekhuis niet langer alleen de nabestellingen verzorgen, maar besteedden hun totale distributie uit. Het aantal uitgeverijen dat gebruik maakte van de diensten van CB nam toe. Het aantal boeken dat Centraal Boekhuis verwerkte, groeide van 1,8 miljoen naar 73 miljoen per jaar.

Centraal Boekhuis werd ook een dienstverlener die voor klanten factureert en incasseert. En het bedrijf ging de distributie en administratie doen voor de meeste webwinkels die direct aan particulieren leveren. In 2009 begon Centraal Boekhuis met de distributie van e-books voor onder andere bol.com. Bruna en Libris. 2008 en 2009 waren hoogtijjaren. Vanaf dat moment zette de krimp in de boekenmarkt in.

Na de omzetdaling in het boekenvak van 3,5 procent in 2010, 4,4 procent in 2011 en 7,6 procent in 2012, vond CB het tijd zich te beraden (al was de omzet in 2012 gegroeid tot 87 miljoen euro, waarop 8,3 miljoen winst werd geboekt). De directie boog zich over de vraag: hoe ziet de boekenwereld er in 2020 uit? De uitkomst was: dan is er van de totale boekenmarkt nog 60 procent over als gevolg van digitalisering, ontlezing en crisis.

Directeur Hans Willem Cortenraad zag stilstaande installaties voor zich, ontslagen, afnemende kwaliteit. Hij dacht: ‘Wat voor een bedrijf is dit bedrijf eigenlijk? Niet alleen een boekenbedrijf, maar vooral ook een logistiek bedrijf. We zullen onze infrastructuur anders moeten gaan benutten.’

Marktonderzoek volgde. Met als uitkomst dat het voor Centraal Boekhuis aantrekkelijk zou zijn ook mode te gaan distribueren, omdat de eigen vrachtwagens toch al in winkelstraten kwamen voor de levering aan boekwinkels. In korte tijd meldden zich grote klanten als Jeans Centre en Perry Sport.

De tweede uitkomst van het marktonderzoek was dat er winst te behalen was in de distributie van medische hulpmiddelen als stomazakken, verband, incontinentiemateriaal. Omdat nu leveranciers elk hun eigen distributie hadden georganiseerd.

Centraal Boekhuis – inmiddels omgedoopt tot CB – begon een proef en ging voor acht leveranciers leveren aan drie ziekenhuizen met meerdere locaties. De eerste reacties zijn enthousiast. Het ziekenhuis hoeft nu geen acht, maar één keer producten in ontvangst te nemen.

CB wil dat in 2015 ruim 25 procent van de omzet komt uit mode en medische hulpmiddelen. Directeur Cortenraad: „Zodra we het belang in Fashionwheels definitief nemen, hebben we die doelstelling al gehaald.”

Fashionwheels is opgericht in 1996, heeft 350 medewerkers, 35.000 vierkante meter opslagruimte voor hangende kleding en 40.000 vierkante meter voor liggende kleding, schoenen en accessoires. Het bedrijf heeft verstand van onder andere lucht- en zeevracht, douane en fiscale afwikkeling en winkeldistributie door heel Europa. Het werkt voor grote klanten als Dept, Van Gils en Suitsupply. Algemeen directeur Mark Fransen: „Wij kunnen van de logistieke processen en mechanisatieoplossingen van CB leren. De combinatie van beide bedrijven biedt enorme mogelijkheden.”

Cortenraad van CB benadrukt: „Natuurlijk blijven wij gecommitteerd aan het boekenvak. Het is voor ons nooit de keus: doen we nou boeken of iets anders. Nog altijd is 98 procent van onze activiteiten gerelateerd aan boeken. Maar wij willen niet alleen krimp opvangen. Wij willen groeien, ondernemen. Ook in het belang van onze aandeelhouders, aan wie wij 100 procent dividend uitkeren.”

In theorie begrijpen boekhandelaren en uitgevers dat wel. Maar in de praktijk wringt het als zij zien dat de CB-vrachtwagen eerst stopt bij Jeans Centre tegenover en daarna pas bij hen. Cortenraad: „We moeten hier samen doorheen.”

    • Esther Wittenberg