Misschien kwam het wel door zijn auto-ongeluk

Oud-neuroloog Ernst Jansen moet worden vrijgelaten, zo betoogde zijn advocaat gisteren. Jansen was geen prutsdoker. Hij was geliefd.

Foto David van Dam

De advocaat van oud-neuroloog Ernst Jansen heeft gisteren vrijspraak gevraagd voor alle ‘medische’ verwijten die zijn cliënt worden gemaakt. Er is naar zijn mening geen sprake van het opzettelijk in hulpeloze toestand brengen en laten van patiënten. „Daar is onvoldoende bewijs voor”, betoogde de raadsman. Volgens hem zijn ook veel feiten verjaard.

Advocaat Frank van Gaal beschuldigde het Openbaar Ministerie (OM), dat vorige week een celstraf van zes jaar eiste, van onnodige stemmingmakerij: „De officier is meegegaan op de golven van de publieke opinie.”

De bewijzen van justitie voor het verband tussen de behandeling door Jansen en de zelfmoord van een van zijn patiënten noemde hij „houtje-touwtje, met plakband aan elkaar geknutseld. Ik begrijp dat de familie het verband ziet, maar juridisch is dat niet haalbaar. De behandeling van mijn cliënt kan een rol hebben gespeeld, maar andere feiten evenzeer.” Hij wees op de depressieve stoornis bij de patiënt die door een huisarts en psychiater is vastgesteld. Het OM heeft met een zware tenlastelegging geprobeerd verjaring te omzeilen, meende Van Gaal. „Een kunstgreep”, oordeelde hij.

Zes jaar celstraf is in zijn ogen een veel te zware sanctie. Volgens de advocaat is het niet eerder voorgekomen dat een arts in Nederland voor een medische fout is veroordeeld tot een onvoorwaardelijke celstraf. Zelden is een medicus opzet verweten.

Van Gaal: „Van opzet is pas sprake als iemand willens en wetens een fout maakt. Mijn cliënt heeft diagnoses gesteld en is met behandelingen gestart. Hij is zich er niet van bewust geweest dat hij daarmee patiënten zou benadelen.”

De advocaat stelde dat het OM al in 2004 was ingelicht over een verslaafde arts die recepten had vervalst. Het overlegde in 2007 met letselschadespecialist Yme Drost over verkeerde diagnoses en het voorschrijven van zware medicijnen. Drost had toen al dertig patiëntendossiers in behandeling. Het OM heeft de zaak pas veel later opgepakt, in 2009. Van Gaal: „Dan is het niet redelijk en niet billijk om mijn cliënt nu nog te dagvaarden voor feiten waarvan het OM het destijds niet nodig vond om vervolging in te stellen.”

Van Gaal probeerde gisteren het beeld van een ‘prutsdokter’ en ‘een lompe bruut’ bij te stellen – het OM zette Jansen de afgelopen weken neer als een arts die patiënten als proefkonijnen zag, tegen hen schreeuwde en die asbakken door de spreekkamer gooide.

Integendeel, zegt Van Gaal. Jansen was geliefd bij patiënten. Hij was een briljante, bevlogen arts, had een drukke praktijk met meer dan duizend nieuwe patiënten per jaar, meer dan zijn collega’s. Veel patiënten waren tevreden. Ze konden dag en nacht een beroep op hem doen. Hij gaf hun zelfs zijn privénummer. Jansen voorkwam ook een zelfmoord. Hij slaagde erin op het dak van het ziekenhuis een patiënt ‘de goede kant’ op te trekken. „Hij was de held van de dag.” Als arts kreeg Jansen vaak geschenken en bedankkaartjes, zijn raadsman ontving tientallen steunbetuigingen.

Van Gaal sluit niet uit dat zijn cliënt bij een auto-ongeluk in 1990 een hersenbeschadiging heeft opgelopen, waardoor „vervaging van normbesef” is opgetreden. „Jammer dat er geen hersenonderzoek is gedaan, omdat daar misschien een deel van het mysterie schuilt”, voerde hij aan. Zo’n ‘beschadiging van de frontale kwab’ zou zijn verslaving, verlaagde IQ en chaotische en impulsieve gedrag kunnen verklaren, en is mogelijk de reden dat hij sociale situaties niet goed aanvoelt.

Dat Jansen „zomaar” diagnoses stelde, zoals wordt beweerd, is niet juist, meende zijn advocaat. Het voorschrijven van het alzheimermedicijn Exelon aan patiënten op basis van fictieve testgegevens – door het OM beoordeeld als valsheid in geschrifte – deed zijn advocaat af met: „MMSE-scores zijn niet zaligmakend. Nu hoeft zo’n score niet eens meer te worden gemeten.”

De officier van justitie onthield zich van repliek.

    • Annette Toonen