Homo’s hoeven zich niet meer te verstoppen

Mag Nederland homo’s asiel weigeren omdat zij in eigen land vervolging kunnen ontlopen door zich daar ‘terughoudend’ te gedragen?

De Zaak. De Raad van State zit in z’n maag met een asielaanvraag van drie mannen uit Sierra Leone, Oeganda en Senegal. Zij willen hier als vluchteling worden erkend omdat ze in eigen land vrezen te worden vervolgd om hun seksuele voorkeur. Homo’s kunnen daar zware straffen krijgen, van hoge boetes tot zelfs levenslang.

Volgens de (bindende) Europese richtlijn moet Nederland onder meer asiel verlenen aan mensen die vervolging vrezen op grond van het lidmaatschap van een ‘sociale groep’. Gaat dat over homo’s, zo vraagt de Raad van State aan het Europese Hof van Justitie, in Luxemburg. En wat moet Nederland verstaan onder ‘een daad van vervolging’? Is simpele strafbaarstelling van homoseksuele handelingen voldoende? Of moet er ook feitelijk iets zijn voorgevallen bij de asielzoeker zelf?

Hoe ging Nederland tot nu toe om met buitenlandse homo’s? Soms werd asiel toegekend, soms ook geweigerd. Daarbij werd dan gesteld dat een homoseksuele asielzoeker thuis aan vervolging kon ontkomen door zich in het openbaar ‘terughoudend’ te gedragen. Dus zich neutraal kleden, geen blijken van affectie tonen: niet hand-in-hand lopen. Elders wordt dat wel de ‘reasonable-tolerable’ test genoemd. Wie pijn en schade kan voorkomen door alleen in het geheim homo te zijn, moet dat doen. Tenzij dat redelijkerwijs niet van de persoon kan worden gevraagd. Er werd wél asiel verleend als de asielzoeker feitelijk was bestraft vanwege homoseksueel gedrag. Opeenvolgende kabinetten wilden zo voorkomen dat iedereen die in eigen land niet een vergelijkbare homoseksuele levensstijl als in Nederland kon hebben, hier asiel zou vragen.

Wat zegt het Luxemburgse EU-hof? Er is principieel geen juridisch verschil tussen godsdienst, politieke overtuiging of seksuele geaardheid. Homo zijn betekent deel uitmaken van een afwijkende groep. Dat valt ook al af te leiden uit het bestaan van strafrechtelijke bepalingen, gericht tegen die groep. Homoseksualiteit is „een dermate fundamenteel kenmerk voor zijn identiteit dat van de betrokkene niet mag worden geëist dat hij dit opgeeft”. Homo’s zijn dus volgens de richtlijn een groep die in aanmerking komt voor asiel indien er sprake is van een ernstige mensenrechtenschending.

Wanneer is er sprake van een mensenrechtenschending? Een vervolging van een homo moet een ‘bepaalde mate van ernst bereiken’, zegt het hof. „De enkele strafbaarstelling van homoseksuele handelingen” is niet een ‘daad’ die de individuele homo voldoende bedreigt. Dat gebeurt pas als er vrijheidsstraffen op staan die ook worden toegepast in het land van herkomst. Dat is namelijk een ‘onevenredige’ en ‘discriminerende’ praktijk en kan worden begrepen als een daad van vervolging, waarvoor een homo dus mag vluchten.

Wat zijn de gevolgen voor Nederland?Het wordt makkelijker voor homo’s om hier asiel te krijgen. De Nederlandse rechter zal eerder ‘vervolging’ moeten aannemen in het land van herkomst dan nu. Namelijk als daar een praktijk is van het opsluiten van homo’s. Van asielzoekers mag niet meer worden geëist dat ze zichzelf beschermen door in eigen land hun homoseksualiteit geheim te houden.