Een betere maar weinig artistieke maatschappij

Made in Commons in Stedelijk Museum Bureau Amsterdam (SMBA) is gebaseerd op de gedachte van de commons: een idee, ontstaan met de digitale revolutie, over de (her)-verdeling van productiemiddelen, het vrij delen van kennis en inzicht, over gemeenschappelijkheid en anti-hiërarchisch denken. De tien kunstenaars en kunstenaarscollectieven die meedoen aan de tentoonstelling houden zich in hun werk allemaal bezig met de vraag hoe beeldende kunst zich kan verhouden tot dit idee van gemeenschappelijkheid en van de toegankelijkheid van de kunst voor iedereen.

Het verbindende thema van Made in Commons is een kritische houding ten opzichte van de officiële Nederlandse lezing van de historische relatie tussen Nederland en Indonesië. De tentoonstelling is een samenwerkingsproject tussen KUNCI, Cultural Studies Center in Yogjakarta en het SMBA.

Sommige werken gaan heel direct over dit thema, zoals de installatie Red, White, Turning Blue van het duo Tita Salina & Irwan Ahmett. Op het rode deel van een grote Nederlandse vlag, die aan de muur is gehangen en deels over de grond is gedrapeerd, wordt een video geprojecteerd met beelden van een traditioneel Aziatisch ritueel, de ‘coin therapy’. Hierbij wordt een munt over de huid gewreven als therapie tegen verkoudheid of koorts. De Nederlandse gulden, zo wordt gezegd is de beste munt. Het witte deel van de vlag symboliseert zuiverheid. Het blauwe deel is bedekt met bedekt met verfafdrukken van voetstappen van bezoekers aan de tentoonstelling.

Andere werken op de tentoonstelling gaan op een meer indirecte manier over het thema van Nederland en Indonesië. De Jatiwangi Art Factory (JaF), een Indonesisch collectief, organiseerde in Jatiwangi, een kleine, welvarende stad op het platteland die bekend is om de tegelindustrie, een Common Goods Project, een markt waar mensen dingen gratis mee naar huis mochten nemen. In ruil hiervoor haalde JaF bij hen thuis waardevolle dingen weg die nu in SMBA zijn te zien, variërend van een elektrische mixer en waterkoeler tot een paraplu, motorhelm en een grillpan. Kopieën van de ID-kaarten van de eigenaren van de spullen hangen ernaast. In alle werken worden auteurschap, originaliteit, signatuur, bezit en marktwaarde, noties die nog steeds een belangrijke rol spelen in de beeldende kunst, aan de kaak gesteld. .Veel hedendaagse kunst, vooral van jongere kunstenaars, is gebaseerd op de uitgangspunten van de commons, zoals samenwerking en het delen van kennis. In die zin is Made in Commons een afspiegeling van een brede ontwikkeling, misschien zelfs een nieuw élan, in de hedendaagse kunst. Maar dit mist een samenhang die, behalve in gedeelde gedachten over een betere maatschappij, ook te vinden zou moeten zijn in gedeelde gedachten over het maken van kunst en in gedeelde artistieke opvattingen. Daarvan is hier jammer genoeg weinig te vinden.

    • Janneke Wesseling