Casinobankieren? Met eigen geld graag

Strenge regels in VS beschermen de bankklanten beter. Ook Nederland zal ermee te maken krijgen.

Regels – bankiers balen ervan. Maar hoe hard ze er ook tegen lobbyen, nieuwe zijn in aantocht. Dat is het gevolg van de financiële crisis die begon.... bij de banken. Als alles meezit, zouden vanmiddag vijf Amerikaanse toezichthouders de laatste hand leggen aan de Volcker-rule, een ingewikkeld stel regels waarvan de essentie is dat banken niet meer voor eigen gewin met geld van spaarders mogen gokken op de financiële markten – en als het misgaat de verliezen afwentelen op belastingbetalers. Volgens naamgever Paul Volcker, oud-president van de Fed, lag dergelijk „geschift” handelen ten grondslag aan de crisis.

De Volcker-rule is de hoeksteen van alle hervormingen die banken in de VS krijgen opgelegd. Het is ook een wet met internationale gevolgen. De Amerikanen lopen bij het reguleren van de banken ver voor op de rest van de westerse wereld en de Volcker-rule is een belangrijke basis voor soortgelijke wetgeving die bijvoorbeeld in Europa nu in de maak is (de Liikanen-wet).

Als het gaat om hervormingen van de bankensector verloopt echter vrijwel niets zonder weerstand of (ernstige) vertraging. De banken hebben jarenlang tegen de Volcker-rule gelobbyd. Lobbyisten van Wall Street hebben nauwelijks verhulde dreigementen geuit dat ze de wet voor de rechter zullen proberen onderuit te halen of af te zwakken.

De Britten sorteren vast voor

Hun belangen zijn groot. Amerikaanse media wierpen de afgelopen dagen de vraag op of de Volcker-rule giganten als Goldman Sachs zou doen „verkruimelen”. Dat lijkt wat sterk aangezet, maar vaststaat dat de wet de winsten van die banken flink onder druk zal zetten. Het stelsel van Amerikaanse centrale banken, de Fed, is degene die uiteindelijk besluit wanneer de wet van kracht wordt. De Fed heeft volgens Amerikaanse media al laten weten dat dat zeker niet voor juli 2015 gebeurt.

De banken in de VS mogen nog niet zijn uitgestreden, in Europa, vooral in het Verenigd Koninkrijk, wordt al op de regels voorgesorteerd. Alsof de strijd daar al als verloren wordt beschouwd. Londen is het Europese zenuwcentrum van de zakenbanken.

Gisteren meldde de Financial Times dat HSBC, de vierde bank van het Verenigd Koninkrijk, van plan is om zijn retail- en commerciële bank naar de beurs te brengen. Ooit was HSBC juist een van de felste tegenstanders van splitsing. Volgens de FT is de op handen zijnde regelgeving een belangrijke reden voor de beursgang; Britse wetgeving, de zogeheten Vickers-rule, beoogt eveneens een scheiding tussen zaken- en nutsbankieren. Die wet is een uitvloeisel van de Volcker-rule.

Nog geen splitsingen in Nederland

Volgens de FT zijn er nog veel meer banken in Londen die overwegen om op deze manier met de nieuwe regels om te gaan: Lloyds, RBS, Virgin Money, Santander UK. Ze hebben allemaal plannen aangekondigd om delen van hun bedrijf naar de beurs te brengen, of ze denken daar sterk over.

De ironie van zo’n bonanza aan bankenbeursgangen is dat aandeelhouders weer de baas worden bij die instellingen. Dezelfde aandeelhouders die verantwoordelijk worden gehouden voor de crisis: zij zouden banken hebben aangezet tot het nemen van te grote risico’s door aan te dringen op meer rendement.

Wat de komst van de Volcker-rule voor Nederlandse banken zal betekenen, is nog onduidelijk. ABN Amro wil naar de beurs en ING wil dat met de Europese verzekeringspoot, maar daar zijn andere redenen voor. Splitsingen die leiden tot beursgangen zijn in Nederland voorlopig nog niet aan de orde. Al was het maar omdat de banken daar fel tegen lobbyen. Analisten als Tom Muller van vermogensbeheerder Theodoor Gillissen zeggen dat „regels uit de VS altijd wel komen overwaaien. Dat is slechts een kwestie van tijd.”

Hoe dan ook zullen Nederlandse banken ingrijpend veranderen door toegenomen regels. Soms zal dat leiden tot een terugkeer naar het oude, zoals in Londen. Maar een garantie tegen een nieuwe bankencrisis zijn die regels niet. Die is slechts een kwestie van tijd.