Wat extra stroom door je hoofd, en je bent klaar voor de strijd

Redacteur Biologie

Doorzettingsvermogen en strijdlust is op te wekken door een hersengebiedje elektrisch te prikkelen. Een klein stroompje middenin de zogeheten cortex cingularis anterior is daarvoor al voldoende, concludeerden Amerikaanse neurowetenschappers van Stanford University vorige week in het wetenschappelijke vakblad Neuron.

Het onderzoek betreft een toevallige bevinding bij twee epilepsiepatiënten die een chip met acht of tien elektroden in hun hersenen geïmplanteerd hadden gekregen. Met die chip probeerden artsen de oorsprong van de epileptische aanvallen in het brein te achterhalen.

Daarbij testten artsen herhaaldelijk of kleine stroompjes die zij door de elektroden lieten lopen epileptische verschijnselen konden oproepen. Volgens een standaardprocedure werden de elektroden één voor één geactiveerd, terwijl de patiënt werd gevraagd wat hij ervoer. Ter controle gaven de artsen ook placebopulsen, waarbij de activatieknop wel werd ingedrukt maar de stroomsterkte was teruggedraaid naar nul.

Bij de elektroden die in het midden van de cortex cingularis anterior lagen, kregen de onderzoekers een consistente, vreemde reactie terug van de twee patiënten. Ze kregen beiden prompt een omineus gevoel dat er wat vervelends stond te gebeuren, maar dat was gekoppeld aan de wil om zich erdoorheen te worstelen.

„Alsof je op een storm afrijdt”, beschreef een patiënt zijn gevoel, „En je denkt: hoe kom ik erdoor?” De ander beschreef het als: „Ik moet nu vechten, niet opgeven!” De patiënten voelden een tinteling in hun hals en borst en hun hartslag versnelde.

Van de cortex cingularis anterior was al bekend dat het betrokken is bij emoties, pijn en beslissingen nemen. Uit eerdere experimenten bleek dat ratten waarbij dit gebied was verwijderd, het veel eerder opgaven om over een hoog obstakel te klimmen om een voedselbrokje te bereiken.

En bij operaties in de VS, bij patiënten met een moeilijk te behandelen obsessief compulsieve stoornis, bleek het wegbranden van dit gebied meer resultaat op te leveren dan medicijnen of gedragstherapie. Mogelijk was het gebied bij deze patiënten overactief.

Begin jaren zeventig onderzochten neurologen al het effect van elektrische prikkeling van de cortex cingularis anterior, met primitiever middelen. Toen zagen zij dat proefpersonen hun hals en nek gingen wrijven. Volgens de geleerden van toen ging dat gepaard met „veranderingen in de stemming”. Dat het gaat om strijdlust, is nu pas boven water gekomen.

    • Sander Voormolen