Regering Yingluck stapt op, betogers gaan door

De premier biedt haar ontslag aan, maar dat heft de diepe verdeeldheid tussen de Thaise elite en de boeren niet op.

Wat in het recente verleden voorbehouden was aan legerleiders (2006) en opperrechters (2008) is nu een mensenmassa van 100.000 man gelukt: de democratisch gekozen regering van Thailand op de knieën dwingen.

Maar de betogers, die al 40 dagen campagne voeren, zijn nog niet tevreden. Zij willen niet alleen dat Yingluck aftreedt, maar ook verdwijnt naar het buitenland. En ze willen naar eigen zeggen vooral dat haar voortvluchtige broer en oud-premier Thaksin stopt met achter de schermen het land te besturen vanuit zijn ballingschap in Dubai.

Om een einde te maken aan het corrupte Thaksin-regime, zoals betogers het noemen, zijn ze bereid veel op te geven – zelfs de parlementaire democratie. Demonstratieleider Suthep Thaugsuban wil dat een niet-gekozen volkscomité van wijzen Thailand bestuurt. Eigenlijk veranderen verkiezingen weinig aan de kern van het Thaise probleem: er loopt een diepe kloof door het land, die noord en zuid, arm en rijk, stad en platteland en elite en boeren verdeelt.

Hoe groot het probleem is, was vorige week het beste te zien, voordat de demonstraties gewelddadig werden. Rond het middaguur trokken een paar duizend Thai door Wireless Road, in een sjieke ambassade- en kantoorbuurt. Uit de kantoorkolossen kwamen jonge, hoog opgeleide Thai die zich aansloten bij het protest. De toegangspasjes van bedrijven als Kasikorn Bank en Deutsche Bank bungelden om hun nek, retro Ray-Banbrillen op hun neus om de felle middagzon te weren. Een vrouw in zwarte legging en twee paardestaartjes rolde op skeelers naar een groepje buitenlanders toe. „Zeg het voort. Wij zijn tegen de populisten van Thaksin die stemmen kopen. Mensen die slim zijn en gestudeerd hebben, weten beter en willen het land behoeden voor de ondergang”, zegt ze. Voor ze haar naam kan geven, glipt ze de menigte in.

Haar minipreek is representatief voor de aanklacht van de elite in Bangkok tegen Thaksin en Yingluck. Ze zijn populisten. De voorgestelde amnestiewetgeving geldt als het voorbeeld van de corrupte moraal van de twee. Onder de nieuwe regels zou Thaksin kunnen terugkeren naar Thailand zonder zijn celstraf voor belangenverstrengeling te hebben uitgezeten. Ook wijzen ze op het besluit van Yingluck verkiezingen uit te schrijven exact een week nadat het rechterlijke beroepsverbod uit 2008 voor een groep Thaksin-politici verliep.

Een paar uur later verzamelden 50.000 aanhangers van Thaksin zich in het Rajamangala-Stadion in een buitenwijk van Bangkok. Hier geen dure overhemden, maar verweerde gezichten, gegroefde handen en slechte gebitten. Ze hebben uren in de bus gezeten om naar Bangkok te komen. Ze komen uit het noorden, uit dorpen rond Chiang Mai, de geboortestreek van Thaksin, maar vooral uit Isaan, de armere streek in het noordoosten van Thailand. Ze worden geleid door hun lokale parlementslid en slapen onder overkappingen voor het stadion.

In het stadion geldt Thaksin niet als gevaarlijke populist, maar als emancipator. Hij is hier de man die er voor heeft gezorgd dat dorpen elektriciteit, asfalt en telefoonbereik hebben, dat de kindersterftecijfers zijn gedaald. Hij heeft ervoor gezorgd dat schulden van boeren bij de bank zijn weggestreept. Het was zijn zus Yingluck die bij de verkiezingscampagne in 2011 beloofde terug te keren naar Thaksinomics, het beleid van Thaksin gericht op het stimuleren van binnenlandse vraag door douceurtjes uit te delen.

Uit cijfers blijkt dat Thaksin allebei is. Sinds hij aan de macht kwam, is corruptie in Thailand een groter probleem geworden. In 2001 stond het land op de plaats 61 van Transparency International. Vorig jaar was Thailand afgezakt naar plek 102. Het beleid van Yingluck om rijstboeren te steunen door prijzen te garanderen kost Thailand minstens 4 miljard dollar per jaar, en wordt sterk bekritiseerd door het Internationaal Monetair Fonds. Verspilling van geld, oordelen de Washingtonse economen.

Tegelijkertijd is volgens cijfers van de Wereldbank het percentage Thai op het platteland dat onder de armoedegrens leeft gedaald van 52 procent in 2000 tot 17 procent in 2011, het meest recente jaar waar cijfers beschikbaar over zijn.

Thaksin heeft de verhoudingen in Thailand opgeschud. Bij elke verkiezing sinds hij aan de macht kwam brengen meer mensen in Isaan hun stem uit. Ook in het Rajamangala-Stadion bleek dat Thaksin een klasse heeft geëmancipeerd die zich niet meer laat domineren door de elite in Bangkok. Verwacht wordt dat bij de komende verkiezingen Yingluck weer zal winnen. Dat frustreert de betogers in Bangkok en hun leiders enorm. Hun belastinggeld bekostigt hun eigen verkiezingsnederlaag. Met louter democratische middelen kunnen zij het niet winnen.

    • Melle Garschagen