Ja, we komen uit de crisis, maar in de laagste versnelling

De huizenprijzen dalen niet verder, verwacht DNB.

Pas in 2015 zal het besteedbaar inkomen weer stijgen.

Het economisch herstel komt er kruipend aan – het gaat zo langzaam dat je je kunt afvragen of herstel wel het beste woord is voor de ontwikkeling van de Nederlandse economie in de komende twee jaar. Herstel veronderstelt dat het niveau van vóór de crisis weer bereikt zal worden. Maar als alles loopt zoals De Nederlandsche Bank nu voorspelt, is de omvang van de economie eind 2015 nog steeds 2 procent kleiner dan voor de crisis, in 2008.

„De Nederlandse economie kruipt langzaam uit het dal”, schrijft DNB in de vandaag gepresenteerde halfjaarlijkse vooruitblik voor de komende twee jaar. Hoe lang we daar over zullen doen is nog onduidelijk, en de vraag wanneer we weer eens een berg gaan bedwingen wordt voorlopig niet gesteld. De komende tijd zijn banken, huishoudens, pensioenfondsen en de overheid daarvoor nog te druk met het verbeteren van hun balansen.

DNB is positief over de vorderingen die zij hiermee maken. De bankensector bevindt zich in de Europese voorhoede wat betreft het verbeteren van de kapitaalratio’s. De schulden van huishoudens (voornamelijk hypotheken) stijgen niet verder ten opzichte van het bruto binnenlands product. De gemiddelde dekkingsgraad van pensioenfondsen is in ruim een jaar tijd met 10 procentpunt gestegen, tot 104 procent. Het overheidstekort daalt dit jaar tot 3,2 procent.

Werkloosheid piekt

Omdat de verschillende partijen het balansherstel de komende jaren nog moeten doorzetten, blijven de binnenlandse bestedingen laag. Consumenten geven al twee jaar onafgebroken minder uit en ook volgend jaar zullen de bestedingen lager zijn. De krimp neemt wel af, van 2,1 procent nu naar 1,3 in 2014. Het jaar erna is er een plusje van 0,3 procent.

In de afgelopen twee jaar is het besteedbaar inkomen van Nederlanders met gemiddeld 6 procent gedaald. Dit komt door belastingverhogingen, de hoge inflatie, de beperkte loonstijging en de groeiende werkloosheid. Pas in 2015 zal het besteedbaar inkomen weer stijgen, waarmee er een einde komt aan zeven jaar krimp. De werkloosheid piekt naar verwachting halverwege volgend jaar op 7,4 procent (internationale definitie), maar zal in de anderhalf jaar daarna nauwelijks krimpen.

Naast het lagere inkomen heeft ook de daling van de huizenprijzen ervoor gezorgd dat huishoudens minder consumeren. Aan die daling lijkt nu een einde te komen, zegt DNB. In het derde kwartaal van dit jaar steeg de gemiddelde verkoopprijs van huizen, voor het eerst na elf kwartalen van krimp. Ook stijgt het aantal verkochte huizen.

Groei van de export

Ander gunstig nieuws is dat de investeringen van bedrijven, die dit jaar met 8 procent gedaald zijn, vanaf komend jaar weer toenemen. Maar ook deze verbetering is zeer relatief: in 2015 liggen de bedrijfsinvesteringen nog altijd 17 procent onder het niveau van 2008.

Omdat de groei van de wereldeconomie naar verwachting aantrekt, zal ook de Nederlandse export sterker toenemen. DNB tekent hierbij wel aan dat deze groei voor rekening komt van de wederuitvoer van goederen die elders geproduceerd zijn. Het marktaandeel van export van producten die in Nederland gemaakt zijn, blijft dalen. Dit komt met name doordat de handel steeds internationaler wordt, maar ook doordat het steeds duurder wordt om artikelen in Nederland te produceren.

Begroting 2014

Ten slotte de overheid. Eurocommissaris Rehn (Economische en Monetaire Zaken heeft vorige maand de Nederlandse begroting voor 2014 goedgekeurd, ondanks een geraamd begrotingstekort van 3,3 procent. Rehn waarschuwde toen dat Nederland „geen enkele manoeuvreerruimte” meer heeft. DNB rekent nu een tekort van 3,4 procent in 2014 voor, en een tekort van 3,1 procent in 2015.

In dit laatste cijfer zijn echter niet de pensioenplannen van het kabinet meegerekend. Als die door de Eerste Kamer worden goedgekeurd, kan het tekort uitkomen op een voor de normen van de Europese Unie veilige 2,8 procent.