Hele wereldtop naar Zuid-Afrika

Morgen is de grote afscheidsbijeenkomst voor Mandela in het nationale stadion in Johannesburg, zondag is de staatsbegrafenis in kleinere kring in zijn geboortestreek.

De Amerikaanse tv-ster Oprah Winfrey is er morgen bij. Ze ontving Mandela in 2000 in Chicago. „Bescheiden en niet beschadigd door bitterheid”, ze ze over hem.

Door onze correspondent

Elles van Gelder

De toegangsweg naar het FNB-stadion in Johannesburg is al afgezet door politieagenten. Met honden controleren ze elke auto die naar binnen gaat. Alleen onder politie-escorte mag de weg naar het stadion vervolgens worden vervolgd.

Binnen op de grasmat vordert de opbouw van het podium langzaam. Naast het platform liggen grote frames met kogelvrij glas. Morgenochtend staan op dit podium wereldleiders om toespraken te houden om Nelson Mandela te eren. Hun veiligheid is een van de grootste prioriteiten. Het leger heeft de leiding over het stadion, waar het Nederlands elftal in 2010 de finale van het WK voetbal verloor van Spanje. Er zijn privébeveiligers ingehuurd en er zullen drieduizend bewakers worden ingezet. Toch is het stadion nog geen mierennest van activiteit.

De herdenkingsbijeenkomst is een enorme logistieke operatie voor de Zuid-Afrikaanse overheid. Tot nu toe hebben zo’n zeventig wereldleiders en tien van hun voorgangers hun komst bevestigd. Die lijst groeit nog steeds.

De meesten landen vandaag. Vanochtend liepen ook agenten van de Amerikaanse geheime dienst over de grasmat van het stadion. Ondertussen was het militaire vliegveld in Pretoria in afwachting van de Air Force One met aan boord de Amerikaanse president Barack Obama. Oud-president George W. Bush zou in ieder geval met hem meevliegen. Ook hun voorgangers Jimmy Carter en Bill Clinton staan op de gastenlijst, samen met 26 Congresleden.

Zo’n 2.500 tot 3.000 journalisten zullen de uitvaart verslaan. Deze correspondent had gisteren zes uur nodig om haar accreditatie te regelen.

De hele wereld komt naar Zuid-Afrika, verzuchtte Clayson Monyela, een woordvoerder van het ministerie van Buitenlandse Zaken vanochtend. Volgens Monyela kan de regering deze immense logistieke taak aan. Aan de voorbereiding van de staatsbegrafenis en bijeenkomsten daaraan voorafgaand is jarenlang gewerkt.

Er zijn meer zorgen over het in goede banen leiden van de rest van het publiek dan om de prominente gasten. Selecteren welke ‘gewone’ Zuid-Afrikanen er bij de herdenking mogen zijn, is een onmogelijke taak. Daarom gebeurt dit op basis van ‘wie het eerst komt wie het eerst maalt’. In het stadion is plaats voor circa 95.000 mensen.

Naar verwachting zal het dringen worden voor de poorten die om vijf uur Nederlandse tijd opengaan. De herdenking begint om tien uur ’s ochtends.

Degenen die het niet lukt een plek te krijgen, worden naar twee andere stadions in Johannesburg gebracht waar grote tv-schermen hangen. Door het hele land zijn er negentig openbare plaatsen waar rouwenden de herdenkingsdienst rechtstreeks kunnen volgen.

President Jacob Zuma, die niet bekendstaat als begenadigd spreker, neemt de leiding in de herdenkingsbijeenkomst. Het lichaam van Mandela is er niet. Woensdagochtend krijgen vips de gelegenheid om afscheid te nemen in het amfitheater van de Union Buildings, de regeringsgebouwen in Pretoria. Daar wordt Mandela woensdag, donderdag en vrijdag opgebaard.

Hij wordt elke dag onder militaire begeleiding van het mortuarium van het 1 Military Hospital in Pretoria naar de Union Buildings gebracht. Aan Zuid-Afrikanen is gevraagd elke ochtend om zeven uur tijdens deze processie een erehaag langs de straten te vormen.

Het grootste deel van de internationale gasten gaat niet naar Qunu op het platteland van de provincie Oost-Oostkaap voor de begrafenis komende zondag. Mandela komt uit deze regio. Daar moet de familie van Mandela hem delen met een kleinere groep rouwenden.

De herdenkingsbijeenkomst voor Nelson Mandela in Johannesburg begint morgen om 10.00 uur Nederlandse tijd.