Fijnstof vormt ook onder Europese normen gevaar

Analyse van 22 onderzoeken onder 367.251 Europeanen

Langdurige blootstelling aan fijnstof verhoogt de kans op vroegtijdig overlijden, zelfs bij concentraties beneden de officiële Europese norm. Dat concludeert een Europees onderzoeksgroep na analyse van 22 studies waarbij 367.251 Europeanen waren betrokken. Vandaag verschijnen hun conclusies online in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet.

Het is het eerste Europese onderzoek dat een harde relatie legt tussen fijnstof en vervroegde sterfte. Tot nu toe was dit soort informatie alleen uit Amerikaanse studies beschikbaar, die niet vanzelfsprekend vertaald konden worden naar de Europese situatie. Fijnstof bestaat uit kleine deeltjes die diep in de longen doordringen. Auto’s zijn een belangrijke bron, maar ook fabrieken dragen bij. Wind kan fijnstof over grote gebieden verspreiden.

Het is ook voor het eerst dat de precieze relatie tussen fijnstof en de gevolgen ervan voor Europeanen berekend zijn. Voor elke toename van 5 microgram fijnstof per kubieke meter lucht in de jaarlijkse blootstelling, stijgt de kans op vervroegd overlijden met 7 procent. „Dat is het verschil van wonen bij een drukke verkeersweg of op het platteland”, zegt auteur van het artikel Rob Beelen (Universiteit Utrecht).

Het sterkste effect vonden de onderzoekers bij fijnstof kleiner dan 2,5 micrometer. Europa heeft daarvoor een norm van 25 microgram per kubieke meter lucht vastgesteld. Maar volgens de onderzoekers hebben ook mensen in gebieden waar de concentratie fijnstof onder die norm zit, een verhoogd risico. Beelen: „Feitelijk is er geen waarde waaronder je geen effect meer ziet op vervroegde sterfte.” Het verlies aan levensverwachting kan oplopen tot een paar maanden. Beelen: „Dat kun je weinig vinden, maar persoonlijk zou ik daar bezorgd over zijn. Hoe lager de normen voor fijnstof, des te beter voor de volksgezondheid.”

De discussie over fijnstof laaide op nadat minister Schultz (Verkeer, VVD) vorig jaar een nieuwe maximumsnelheid van 130 kilometer per uur op snelwegen invoerde. Ook op andere wegen gingen maxima omhoog. Ze verwees naar Europese normen, waar aan wordt voldaan. Maar volgens Ivo Stumpe van Milieudefensie zeggen die normen „weinig over de gevolgen voor onze gezondheid.”

De SP wil de Nederlandse fijnstofnormen verlagen, zegt Kamerlid Henk van Gerven: „Hoe lager hoe beter. We wonen dicht op elkaar en er zijn ontzettend veel auto’s.” De VVD wil wachten op Europese normen die rond 2020 moeten ingaan. Kamerlid Remco Dijkstra: „We hoeven niet het braafste jongetje van de klas te zijn. Het probleem is in Nederland klein. Misschien flauw, maar vergelijk het met China.”

    • Sander Voormolen
    • Oscar Vermeer