Een lesje Midden-Oosten

Mark Rutte en Frans Timmermans brachten dit weekend een bezoek aan Israël en Palestina De banden moesten worden aangehaald Een reeks aan incidenten zat toenadering in de weg

Minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) proeft een stukje kaas nadat hij kaasfabriek Al-Jebrini heeft geopend in Hebron. Foto ANP Martijn Beekman

correspondent Israël en Palestina

Nederland had het zo mooi bedacht: het zou de banden aanhalen met zowel Israël als de Palestijnen in de hoop „een bijdrage te leveren aan vrede in het Midden-Oosten”. Het moest afgelopen weekend gebeuren. Beide partijen, die al ruim 65 jaar met elkaar overhoop liggen, moesten leren dat Nederland precies evenveel van Israël houdt als van de Palestijnen.

Maar Nederland kreeg zelf een lesje in het Midden-Oosten. Hier geldt het recht van de sterkste. Israël liet even zien wie hier de baas is. En Nederland werd op zijn nummer gezet.

Gisterochtend zegde minister Frans Timmermans (Buitenlandse Zaken, PvdA) op het laatste moment zijn bezoek aan de oude stad van Hebron af. De reden: Israël wilde zwaarbewapende militairen met Timmermans meesturen, de Palestijnse markt op. Een provocatie voor de Palestijnen, die juist hier zeer lijden onder de Israëlische bezetting. Nederland sputterde een week tegen. Vergeefs. Dus ging Timmermans niet.

Premier Mark Rutte was op datzelfde moment ook al niet waar hij wilde zijn. Hij had gehoopt op de grens tussen Israël en de Palestijnse Gazastrook een containerscanner te openen, die Nederland de Palestijnen had geschonken om de export tussen Gaza en de bezette Westelijke Jordaanoever te bevorderen. De afspraak was dat Israël de Nederlandse scanner (van zo’n 2,5 miljoen euro) zou bedienen, en de export zou faciliteren. En dat weigert Israël. Dus ging Rutte niet meer naar zijn scanner kijken.

Dat de Midden-Oosterse realiteit weerbarstig is, merkte minister Ploumen van Buitenlandse Handel al vóór de reis, nadat bekend werd dat ze in Israël een bezoek zou brengen aan het waterbedrijf Mekorot. Dat bedrijf pompt in bezet Palestijns gebied water op en voert dat naar de nederzettingen. Niet alleen de Tweede Kamer eiste opheldering, ook in Palestina werd woedend gereageerd. Ploumen blies haar geplande bezoek af.

Dit was mogelijk een reden voor de bonkige houding van de Israëlische regering, die de nederzettingen steunt. Misschien vond Israël ook wel dat Nederland te veel aandacht aan de Palestijnse kant besteedde. Of vond het dat Nederland zich te zeer, of te paternalistisch, met Israël kwam bemoeien.

Op de persconferentie gisteravond benadrukte niet alleen Rutte, maar ook zijn Israëlische evenknie Netanyahu natuurlijk de warme vriendschapsbanden tussen beide landen. Nog meer ging het over handel. Nederland had ruim zeventig bedrijven meegebracht. Gevraagd naar het incident in Hebron van die ochtend, moest Netanyahu hard lachen. „Jullie mogen wel denken dat ik hier de orders geef, maar daar heb ik mijn veiligheidsmensen voor.”

Timmermans zei eerder tegen de Nederlandse pers dat hij het incident niet ter sprake zou brengen bij de Israëlische premier. Al had hij de Israëlische autoriteiten verschillende malen om opheldering gevraagd en geen antwoord gekregen. Timmermans had van internationale waarnemers een virtuele tour van Hebron gekregen en was „eigenlijk tevreden” met de dia’s. Het had „toch ook wel impact om te horen dat de Palestijnen van de kolonisten chloor en urine over zich heen krijgen”. Verder zat hij er niet meer mee, zei hij.

Als je alleen serene rust wilt, moet je naar Zwitserland gaan, mompelde minister Timmermans gisteren in Jeruzalem. Ach, die incidenten: een storm in een glas water, grimaste premier Rutte. Alles om het beeld te weerspreken dat het bezoek aan Israël en Palestina desastreus verliep.