Dat fijnstof scheelt al snel een paar maanden op je leven

Vandaag wijzen wetenschappers opnieuw op de gevaren van fijnstof

De A13 van Rotterdam naar Delft en Den Haag, met veel luchtvervuiling. Zelfs lage concentraties fijnstof zijn nog schadelijk voor de gezondheid, blijkt uit onderzoek. Foto Walter Herfst

Fijnstof, microscopisch kleine deeltjes in de lucht, is slecht voor de gezondheid. In oktober werd al bekend dat in gebieden met meer luchtvervuiling, vooral door autoverkeer, het risico groter is dat kinderen met een laag gewicht geboren worden en dat kinderen meer kans hebben op astma en kortademigheid.

Vandaag komen dezelfde Europese onderzoekers wéér met nieuws over fijnstof. Langdurige blootstelling eraan verhoogt de kans op vroegtijdig overlijden, zelfs bij concentraties beneden de officiële Europese norm. Hun conclusie staat vandaag in het medisch-wetenschappelijke tijdschrift The Lancet.

Voor het eerst kunnen de onderzoekers het nadelige effect van fijnstof op de gezondheid kwantificeren. Voor elke toename van 5 microgram fijnstof per kubieke meter lucht in de jaarlijkse blootstelling, stijgt de kans op vervroegd overlijden 7 procent. „Voor Nederlandse begrippen is dat het verschil van wonen aan een drukke verkeersweg in de stad of wonen op het platteland”, zegt eerste auteur van het artikel Rob Beelen, verbonden aan de Universiteit Utrecht.

Het sterkste effect op de gezondheid vonden de onderzoekers bij fijnstofdeeltjes kleiner dan 2,5 micrometer. De EU heeft daarvoor een norm van 25 microgram per kubieke meter lucht vastgesteld. De onderzoekers vonden dat bij mensen die in gebieden wonen waar de concentratie fijnstof onder die norm zit, tóch een verhoogd risico is op vervroegde sterfte.

In Nederland laaide de discussie over de gezondheidseffecten van fijnstof dit jaar op nadat minister Schultz (Infrastructuur & Milieu, VVD) op verschillende wegen de maximumsnelheid verhoogde. Dat geeft meer uitstoot van fijnstof, maar de minister beriep zich erop dat er in Nederland nauwelijks plekken zijn waar de Europese normen worden overschreden.

De normen zijn te ruim, zegt Beelen: „De overheid houdt bij de normstelling rekening met meer factoren dan alleen de volksgezondheid. Maar als wetenschapper kan ik zeggen: hoe lager de normen voor fijnstof, des te beter voor de volksgezondheid.”

De vraag is of mensen die langs een drukke verkeersader wonen zich nu ernstige zorgen moeten maken.

Beelen: „Het verlies aan levensverwachting kan oplopen tot een paar maanden. Op een mensenleven kun je dat misschien niet veel vinden, persoonlijk zou ik daar wel bezorgd over zijn.”

De kwestie is ook dat mensen soms geen keuze hebben, zegt Beelen: „Iedereen wordt blootgesteld aan luchtvervuiling. Voor mensen die dicht langs een drukke weg wonen, is het vaak niet altijd mogelijk om te verhuizen vanwege financiële of andere redenen.”

De nieuwe studie legt statistische verbanden, maar Beelen denkt dat er wel degelijk een oorzakelijk verband bestaat tussen hoge fijnstofconcentraties en verhoogde ziekte en sterfte. „De deeltjes van fijnstof kunnen door het hele lichaam komen omdat ze via de longen in het bloed kunnen worden opgenomen.”

Fijnstof komt niet alleen door autoverkeer. Ook fabrieken en verwarmingsinstallaties dragen eraan bij. het verspreidt zich met de wind en kan ook over lange afstanden getransporteerd worden. Beelen: „Daarom is het lastig te voorspellen welk effect lokale maatregelen als het verlagen van de maximumsnelheid voor effect zullen hebben. En afhankelijk van de verkeerssituatie kan dat ook op verschillende plekken anders uitpakken.”