Zingend voor zijn huis. Ze gaan hem missen

Correspondent Zuid-Afrika

Bij een boom voor het huis van de donderdag overleden Nelson Mandela staart Michelle Lewis (32) samen met haar kinderen naar een foto van de oud-president. Ze woont schuin aan de overkant en is wakker geworden van gezang. Pas toen ze naar buiten liep om te kijken wat er aan de hand was, hoorde ze van zijn overlijden. Snel heeft ze bloemen uit haar tuin geplukt om bij de boom neer te leggen. „We gaan hem missen”, zegt ze. „Maar nu is hij echt vrij.”

Honderden mensen verzamelen zich op de ochtend na Mandela’s overlijden voor het huis in Johannesburg. Ze zingen non-stop om het leven van de oud-president te vieren. Joggers rennen speciaal langs zijn huis. Schoonmaaksters in schorten branden kaarsjes, kinderen leggen tekeningen neer. Lokale journalisten hebben moeite hun emoties in bedwang te houden terwijl ze verslag doen.

Net als Michelle Lewis hoorden veel Zuid-Afrikanen het nieuws pas ’s ochtends. Toen president Jacob Zuma tegen middernacht op televisie vertelde dat Mandela om 20.50 uur lokale tijd was overleden, lag een groot deel van Zuid-Afrika al op één oor.

De Zuid-Afrikanen bij zijn huis hebben het gevoel dat ze een familielid hebben verloren. Er is verdriet. Maar ook berusting. Mandela was al lange tijd ziek en lag dit jaar nog maandenlang in het ziekenhuis met een longinfectie. Zuid-Afrika heeft zich langzaam erop voor kunnen bereiden dat het Mandela moest loslaten.

Het gezang komt vooral van ANC-aanhangers, de politieke partij van Mandela. Als het volkslied wordt ingezet, zingt automonteur Thomas Ramapupulha (42) uit volle borst mee. Zijn baas heeft hem vrij gegeven omdat hij zich vandaag toch niet kan concentreren. „Ik wil voor even nog zo dicht mogelijk bij Mandela zijn.”

Donderdagmiddag gonsde het al van de geruchten dat het slecht ging met de man die liefkozend Madiba wordt genoemd, naar zijn clannaam. Het was toen al een komen en gaan van auto’s bij zijn huis. Mandela stierf, omringd door familie, in een intensive care-unit die was ingericht in zijn huis. Hij werd er verzorgd door ruim twintig artsen. Hij had het liefst willen sterven in Qunu, een plattelandsdorp in de provincie Oost-Kaap waar hij zijn kindertijd doorbracht, maar hij was te broos om daar nog naartoe te reizen. Hij wordt daar wel begraven, zo werd gisteren bekend, op zondag 15 december. Tot die tijd is nationale rouw afgekondigd.

Op radio en tv haalt Zuid-Afrika niet alleen herinneringen op, maar praat men ook over Mandela’s nalatenschap. Is Mandela’s idee van een gelijke samenleving waarheid geworden? Het huidige ANC wordt gezien als een partij die Mandela’s idealen heeft verkwanseld. Als een partij die zijn eigen zakken vult en niet onbaatzuchtig aan de bevolking denkt. „Iemand als Mandela krijgen we nooit meer terug”, verzucht de automonteur. „We moeten verder zonder een echte held.”