Gezocht: verloren woorden

We praten sneller, we schrijven gehaaster. En daarmee bedienen we ons van steeds kortere zinnen en steeds minder woorden. Denk mee! Red de bloemrijke taal.

Een bulldozer aan het werk bij een kolenmijn in Kentucky. 40 procent van de uitstoot van CO2 in de VS komt door kolen. Het is de meest vervuilende energiebron. Foto AFP

De taal verschraalt. Kijk naar tv-programma’s van veertig jaar geleden, lees kranten uit de jaren tachtig: we praten sneller, lezen kortere teksten. De tijd dringt, het geduld ontbreekt voor poëtisch mooie zinnen en prikkelende woordkeus.

Is dat erg? Niet als we korte, zakelijke teksten schrijven. Of om iets zo kort en duidelijk mogelijk te zeggen (‘In drie woorden: houd je smoel!’). Maar zodra nuanceringen nodig zijn, en dat is al snel het geval, is het fijn over meer woorden te kunnen beschikken. En wellicht zelfs over een toepasselijk citaat, of een mooie uitdrukking.

Mensen hebben behoefte aan variatie. Dat slaat als een tang op een varken, als een lul op een drumstel, als kut op Dirk: alleen al om ‘dat slaat nergens op’ te zeggen, bestaan tientallen uitdrukkingen. Je kunt ermee verrassen, amuseren, aandacht trekken, je punt sneller duidelijk maken.

Bovendien willen we, als het erop aankomt, graag dat anderen ons heel precies begrijpen. ‘Vind ik dit fijn? Nee, fijn is niet het goede woord, ik vind het eerder vertrouwd.’

Hoe vergroot je je woordenschat? Door veel te lezen, goed te luisteren, creatief te zijn, zo nodig door zelf woorden te verzinnen. En desnoods pak je er een woordenboek bij, dat bol staat van woorden en uitdrukkingen die je bijna nooit meer in het wild tegenkomt.

taalhistoricus