Genieten van geld vergt oefening

Na jarenlang beknibbelen zijn we schuldenvrij, en houden we maandelijks 3.000 euro over. Maar dat maakt ons niet gelukkiger. Veel geld uitgeven en luxe vinden we zonde. Wat heb je dus eigenlijk aan vermogen als je maar een gewone, doorsneejongen bent?

Volgens de Amerikaanse gedragseconoom Richard Thaler schuilt in elk mens een planner en een doener. Onze planner offert de geneugten van vandaag blindelings op aan zekerheden voor morgen. Hij stort zich op aflossen, sparen, studeren en gezond leven, alsof alleen de toekomst bestaat. De doener is zijn tegenpool. Deze spendeert, luiert, schranst en geniet, alsof zijn laatste uur heeft geslagen. In een ideaal geval delen je planner en doener de macht: je geniet van het leven, maar met oog voor je budget, pensioen, loopbaanplanning en streefgewicht.

Door karakter, opvoeding of omstandigheden grijpt in sommigen van ons de doener of de planner de macht. Zo kan een superdoener ontstaan. Dat is een losbol die zijn maandinkomen er doorheen jaagt voordat het is gestort. Anderzijds komen superplanners voor. Dit type pakt nooit eens een terrasje, maar hamstert elk dubbeltje voor ‘later’, ‘ooit’ of zomaar, omdat hij denkt dat het hoort. Zo’n aanpak kan ontsporen als twee superplanners samenleven, zoals jullie. Jullie overtreffen elkaar qua discipline en soberheid, met als bijverschijnsel dat er een gigantische berg euro’s ontstaat.

Die doelloze euro’s kunnen leiden tot het jackpotsyndroom: je bezit meer geld dan fantasie. Iets daaraan zint jou niet (meer). Walgen jullie écht van jullie rijkdom? Dan is de oplossing nabij. Want als geld niet gelukkig maakt, geef het dan terug, schreef de Fransman Jules Renard (1864-1910) pragmatisch. Een goed doel, een idee of een ideaal, het kan allemaal floreren met de jackpot, waar jullie vanaf willen.

Mogelijk vind je ook dat zonde van het geld. Je hebt gewoon genoeg van jullie overdreven zuinigheid, nu je ouder bent en het leven overzichtelijk eindig blijkt te zijn. Plan eens – dat kunnen jullie! – hoeveel de rest van jullie leven in het ergste geval zal kosten. Dreig je tonnen over te houden? Verruil dan, als experiment, een kampeervakantie voor een bijzondere safari of exclusieve cruise, georganiseerd door een sympathiek bedrijf of persoon. Gun jezelf een dure cursus. Geef jaarlijks een feest voor je familie, vrienden of de buurt. Genieten van geld is een kunst die oefening vergt. Hopelijk kun je je superzuinige partner daarvan overtuigen.

    • Erica Verdegaal