Dood van Mandela test voor talkshows op late avond

Humberto Tan en de hand van Gordon

Om kwart voor elf komt het bericht binnen dat Nelson Mandela twee uur eerder is overleden. De redacteuren van de nieuwsuitzendingen die dienst hebben op Pakjesavond weten wat ze moeten doen: contact leggen met de correspondent ter bevestiging, de klaar liggende necrologie starten en een uitgebreider bulletin rond middernacht voorbereiden.

RTL Nieuws had daarin als enige archiefbeeld met een relaas van koning Willem-Alexander over zijn persoonlijke band met Madiba. Het NOS Journaal voerde een verhelderend gesprek met Coen Stork, in 1963 „jongste bediende” van de Nederlandse ambassade in Zuid-Afrika. Het was helemaal niet vanzelfsprekend dat hij het proces tegen Mandela volgde, want de ambassadeur vond die rebellen maar „zwart rapalje”.

De echte uitdaging lag echter bij de talkshows van dezelfde avond. Pauw & Witteman (VARA) zou over een kwartier beginnen, RTL Late Night was al bezig: een ideale laboratoriumtest van improvisatievermogen en redactioneel voorbereid zijn, maar ook van betrokkenheid, netwerk en intelligentie van de respectievelijke anchors.

P&W besloot meteen weerman Gerrit Hiemstra en kitesurfer Ruben Lenten naar huis te sturen. Met de overige gasten (cabaretier Hans Dorrestijn, evolutiebioloog Jan van Hooff en schrijver Alex Boogers) werd gepraat over hun band met de Mandela-mythe.

De schrijver las een gedicht van Ingrid Jonker voor, de wetenschapper wees op „de enorme uitstraling” van de betreurde. In afwachting van de haastig opgetrommelde politiek organisator Alex Klusman en de in Oeganda geboren radiopresentator Andrew Makkinga, werden telefoongesprekken gevoerd met Pia Dijkstra, die journaaldienst had toen Mandela in 1990 werd vrijgelaten, en met voormalig anti-apartheidsactivist Peter Hermes, alsmede de oud-politici Wim Kok en Job Cohen. Het waren noodgrepen, die de indruk wekten van totale journalistieke overrompeling.

Humberto Tan had bij RTL meer geluk, al moet je dat natuurlijk altijd afdwingen. Twee van zijn toevallige gasten, VN-ambassadeur Goedele Liekens en zanger Gordon, hadden Mandela meerdere malen ontmoet. En hij had het telefoonnummer van Ruud Gullit, die in 1987 zijn Gouden Bal aan de gevangene van Robbeneiland opdroeg en die door Mandela in die tijd werd betiteld als „een van de weinige vrienden”.

Tan brak emotioneel, toen hij vertelde over het verschil in behandeling tussen blanke en zwarte gevangenen. Gordon legde zijn hand op de arm van de presentator. Even later ging het programma verder zoals gepland, want waarom zou je tijd met slecht voorbereid geklets willen vullen? RTL wint dus van VARA door knock-out, qua professionaliteit.

    • Hans Beerekamp