De doorsneeman van nu is dom, laf, agressief, seksistisch en liefdeloos

Douglas Coupland (1961) wordt vaak omschreven als een schrijver die de tijdgeest zo goed aanvoelt. Van zijn succesvolle debuutroman, Generation X (1991), werd de titel een begrip, evenals de term McJob voor het prototypische baantje van de X’ers, dat poen noch prestige noch plezier oplevert.

Microserfs (1994) beschreef het leven van een groepje Microsoft- programmeurs, een paar jaar voor het barsten van de internetbubbel. Generation A (2009) speelde in een wereld waarin de bijen zijn verdwenen. En Player One (2010) bevat een woordenlijst met termen als Chronocanine Envy, het verdriet dat je niet net zoals je hond altijd in het ‘nu’ kunt leven. Dus in wat voor wereld leven we nu Coupland ons verblijdt met Worst. Person. Ever.? Daarin zwerft Raymond Gunt, een tweederangs cameraman van wanhopige reality-tv-programma’s, stuurloos over de wereld met zijn enige vriend, zwerver Neil, die hij van straat heeft opgepikt. Gunts rijke ex-vrouw betaalt en bepaalt hun reis. Dankbaar is Gunt niet, maar hij is dan ook een domme, laffe, agressieve, seksistische, homofobe, seksueel gefrustreerde zak, die graag in de fantasie leeft dat hij als filmpersonage Jason Bourne dapper zijn plek in het leven zoekt.

Een typerend fragment: halverwege het boek pakt Gunt een tweeënhalve centimeter lange poliep vast op de schouder van de vrouw voor hem in de bus, omdat hij met Neil gewed had om dat te doen. Maar als de bus ineens over een dronken man op de weg rijdt, trekt Gunt door de schok die hele poliep eraf. Vrouw gillen. Overal bloed. Maar Gunt is inmiddels gaan denken dat hij de vrouw een seksueel pleziertje heeft bezorgd. Dat niveau. Voortdurend. Het is nogal walgelijk, maar het gekke is dat je doorleest. Ook doordat deze wereld best bekend voorkomt.

Gunt is een willekeurige reaguurder op Geen Stijl, veranderd in een romanpersonage. De vrouw die Gunt op een gegeven moment ‘Worst. Person. Ever.’ noemt, doet dat in de stijl waarin mensen elkaar op internet bejegenen: met interpunctie als manier om de uitspraak te benadrukken. Het boek is in feite als de encyclopedische uitlegkaders die het bevat, in het begin letterlijk van Wikipedia overgenomen, maar gaandeweg worden ze absurd.

Want is dit de wereld waarin we leven? Een wereld waarin gescheiden mannen vol zelfmedelijden zitten. Waarin we de hele wereld over reizen en eindeloos bot zijn, al is het maar via internet. Waarin we alles wat anders is stom vinden en geobsedeerd zijn door seks, maar liefde moeilijk bereikbaar is. Waarin we voortdurend geveld kunnen worden door een notenallergie. Raymond Gunt als everyman van deze tijd. Als Douglas Coupland het schrijft, zal het wel zo zijn.

    • Ellen de Bruin