Crisis krijgt geen vat op rijke FIFA

Vandaag is in Brazilië de loting voor het WK voetbal van 2014. Voetbalbond FIFA maakte gisteren bekend dat er een recordbedrag wordt verdeeld onder deelnemende landen. De FIFA is rijker dan ooit.

De mondiale economische crisis gaat aan de FIFA voorbij. De wereldvoetbalbond maakte gisteravond bekend dat het prijzengeld voor de deelnemers aan het wereldkampioenschap voetbal, volgend jaar in Brazilië, met 37 procent is gestegen ten opzichte van het WK van 2010.

In totaal keert de FIFA 424 miljoen euro uit aan de 32 deelnemende landen, een record. In Zuid-Afrika was dat 309 miljoen. De wereldkampioen mag 26 miljoen euro bijschrijven. Zelfs eliminatie in de eerste ronde levert al 6 miljoen euro op. Ook het Nederlandse voetbal, de KNVB, kan dat geld sowieso tegemoetzien.

Van het totaalbedrag reserveert de FIFA 51 miljoen euro als schadeloosstelling voor clubs die spelers afstaan aan het WK. Nog eens 74 miljoen euro is bestemd voor clubs die spelers geblesseerd zien terugkeren. Dit systeem is in 2012 ingevoerd na de situatie met Arjen Robben, die na het WK 2010 een half jaar niet kon spelen voor Bayern München. Voor een speler die een jaar uit de running is, kan een club 7 miljoen euro in rekening brengen.

De stijging van het prijzengeld past in een patroon in het voetbal waarin de rijken rijker worden en de armen armer. Waar diverse (top)clubs in de afgelopen jaren financiële problemen hadden, spenderen Russische en Arabische miljardairs tientallen miljoenen euro’s aan spelers voor de clubs die ze hebben opgekocht. Ook in Nederland moet de bedrijfstak saneren.

De FIFA, onder leiding van de Zwitser Sepp Blatter, hoort bij de partijen die steeds kapitaalkrachtiger worden. Tussen 2007 en 2012 zijn de reserves van de voetbalbond meer dan verdubbeld: van 471 miljoen euro naar iets meer dan een miljard. Naar eigen zeggen houdt de FIFA een buffer aan voor „onverwachte gebeurtenissen” – ook al lijken die zelden plaats te vinden.

Ongeveer 80 procent van alle inkomsten van de FIFA is gerelateerd aan het WK, een van de grootste evenementen ter wereld. De verkoop van tv-rechten maakt hiervan het grootste deel uit. Alleen al in 2012 verdiende de bond hiermee 410 miljoen euro. Mede hierdoor maakt de FIFA elk jaar winst.

De verkoop van tv-rechten is allesbepalend in het voetbal van tegenwoordig. Zo werd de Champions League de voorbije negen jaar uitsluitend gewonnen door clubs uit Spanje, Engeland, Duitsland en Italië, de vier landen in Europa waarvan de tv-rechten het duurst zijn. Met de inkomsten uit tv-rechten kunnen die clubs de beste spelers kopen, waardoor ze goed presteren en weer meer tv-rechten innen.

De grootste voetbalmarkt is Engeland. Daar betaalden Sky en de BT Group samen 3,65 miljard euro voor de uitzendrechten van alle competitieduels tot 2016. Dat komt neer op 7,94 miljoen euro per uitgezonden wedstrijd. De BBC geeft bovendien 225 miljoen uit om drie jaar lang de samenvattingen uit te zenden. Buitenlandse zenders betalen nog eens 1,68 miljard voor de Engelse competitiewedstrijden.

De rijkdom van de FIFA is redelijk recent. Zo waren er in 2002 nog aantijgingen van slecht financieel management en een mogelijk faillissement. In de jaren daarna ontpopte de bond zich tot marketingmachine. De FIFA lijkt ook haar financiële toekomst te hebben veiliggesteld: de komende twee WK’s zijn toegewezen aan Rusland en Qatar, landen die bereid zijn om miljarden euro’s uit te geven aan het toernooi.

    • Sam de Voogt
    • Derk Walters