Bitcoin: de puber van het mondiale geldstelsel

Voor de één zijn bitcoins de toekomst van het geld, want deze virtuele munt is gevrijwaard van de belangen van commerciële partijen en overheden. Voor de ander belichamen bitcoins het grootste piramidespel ooit. Het virtuele geld waarvan zelfs de geestelijk vader, onder de naam Satoshi Nakamoto, in nevelen is gehuld, kent vooral uitgesproken voor- en tegenstanders. Het nieuwe geld zou waarschijnlijk nog lang in de anonimiteit van het web hebben rondgezworven als de waarde ervan niet zo hoog zou zijn gestegen. Nog maar een paar jaar geleden was de bitcoin een paar dubbeltjes waard. Nu is dat omgerekend duizend euro, en die waarde fluctueert hevig. Het nieuwe geld heeft een revolutionair concept. Het bestaat enkel virtueel in de vorm van een stukje code dat bewaard kan worden op een computer. Er worden telkens meer bitcoins in het leven geroepen door een steeds complexere calculatie. Maar uiteindelijk zullen er ver in de toekomst slechts 21 miljoen bitcoins zijn.

Het verschil met echt geld is dat er geen (centrale) bank of autoriteit aan te pas komt. Daardoor past het naadloos in de ‘frontier’-gedachte van sommige pioniers op het internet en hun ideaal van wat een anarcho-kapitalistische samenleving mag worden genoemd. Buiten de greep van de staat, die van oudsher het monopolie heeft op het geld. En buiten het zicht van de autoriteiten die onderlinge transacties in het nieuwe geld niet of nauwelijks kunnen traceren.

Als experiment is bitcoin zeer de moeite waard. Als economische transacties al revolutionair zijn veranderd door het internet, en communicatie eveneens, waarom dan niet het geld zelf?

China verbood gisteren banken zaken te doen in bitcoin. Maar veel andere autoriteiten, waaronder recent nog het Amerikaanse Congres, hebben een meer afwachtende houding aangenomen, zoals ouders plegen te doen met een puber die wilde plannen heeft, waarvan ze al weten dat ze slecht aflopen. Bang om het contact met het kind te verliezen, voor ouderwets te worden versleten. Je gaat je gang maar, maar als er brokken van komen dan ruim je ze zelf op.

Die brokken zijn er inmiddels. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat bitcoin, niet geheel verrassend, het domein dreigt te worden van criminelen, speculanten en oplichters.

Juist het feit dat er géén monetaire autoriteit is, gepropageerd als het grote voordeel van bitcoin, speelt de nieuwe munt nu parten. Want wie heeft er nog overzicht? De voormalige president van De Nederlandsche Bank, Nout Wellink noemde bitcoin deze week een „volstrekte hype”, waarmee het vroeger of later mis zal lopen.

Het is nog steeds goed mogelijk dat hier enkel sprake is van kinderziekten, van een wildwestfase die voorbij zal gaan. Maar bitcoin lijkt ook steeds meer een experiment dat met zichzelf op de loop is gegaan.

Moet er worden ingegrepen? Los de criminele activiteiten: voorlopig niet. Van iedereen die zich in deze markt heeft begeven, mag worden verwacht dat hij weet waar hij aan begon. De wereld verandert snel. Er kan vooralsnog meer worden geleerd door virtuele munten even hun gang te laten gaan dan door ze meteen in de kiem te smoren.