Begrafenis Mandela op 15 december - Willem-Alexander mogelijk erbij

Honderden rouwende Zuid-Afrikanen staan voor het huis van Mandela in Johannesburg. Foto EPA / Kim Ludbrook

Nelson Mandela, die gisteravond overleed op 95-jarige leeftijd, wordt volgende week zondag begraven. Dat heeft de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma zojuist bekendgemaakt. Er komt een week van nationale rouw.

Mandela wordt begraven in Qunu, een plattelandsdorp in de provincie Oost-Kaap waar hij zijn kindertijd doorbracht. Mandela zal een staatsbegrafenis krijgen. Vlaggen hangen tot na de begrafenis halfstok.

Dinsdag wordt een officiële herdenkingsdienst gehouden in het Soccer City-stadion in Johannesburg. In het stadion passen zo’n 95.000 mensen. Van 11 tot 13 december zal Madiba, zoals Mandela’s bijnaam luidt, opgebaard liggen in het Uniegebouw in Pretoria, de zetel van de Zuid-Afrikaanse regering.

Zuma riep alle Zuid-Afrikanen op om samen te komen in hun woningen, gebedshuizen en andere plekken om te bidden, te mediteren en terug te kijken op Mandela’s leven. Hij bedankte alle Zuid-Afrikanen voor de steun en het respect dat ze hebben getoond sinds Mandela in juni werd opgenomen met een longontsteking.

Koning mogelijk naar begrafenis Mandela

Koning Willem-Alexander is mogelijk aanwezig bij de begrafenis. Dat zei premier Rutte vandaag na afloop van de ministerraad. Nederland zal met een goede en zware delegatie vertegenwoordigd zijn, verzekerde Rutte volgens persbureau Novum. Of het staatshoofd van de partij is, is onder meer afhankelijk van zijn agenda. Rutte zelf reist sowieso af naar Zuid-Afrika.

Rutte herhaalde dat het gezag van Mandela onomstreden was en loofde de inspiratie die van deze ‘grote leider’ uitging. “Zuid-Afrika verliest een wijs en groot man met een groot hart en een groots karakter”, zei de premier, die de ‘verbinder’ Mandela ‘ongekend charisma’ toedichtte. “We herdenken hem met het allerdiepste respect.”

Nederland was een van eerste landen die Mandela bezocht na zijn vrijlating in 1990, memoreerde Rutte, wat volgens hem iets zegt over de speciale band die hij met Nederland voelde.

‘Zuid-Afrika kon zich langzaam voorbereiden op verlies’

Volgens onze correspondent Elles van Gelder hoorden veel Zuid-Afrikanen het nieuws over Mandela’s dood pas vanochtend:

Toen president Jacob Zuma tegen middernacht op televisie vertelde dat Mandela om 20.50 uur lokale tijd was overleden, lag een groot deel van Zuid-Afrika al op één oor.

De Zuid-Afrikanen bij zijn huis hebben het gevoel dat ze een familielid hebben verloren. Er is verdriet. Maar ook berusting. Mandela was al lange tijd ziek en lag dit jaar nog maandenlang in het ziekenhuis met een longinfectie. Zuid-Afrika heeft zich langzaam erop voor kunnen bereiden dat het Mandela moest loslaten.

‘Stabiel, maar kritiek’

Mandela, die 8 juni in het ziekenhuis in Pretoria werd opgenomen met een longontsteking, kampte al maanden met terugkerende problemen aan zijn luchtwegen. De toestand van Mandela werd steeds beschreven als kritiek, maar stabiel. Bij zijn ziekenhuisopname in juni werd er al ernstig rekening mee gehouden dat hij zou sterven. Hij hield het onverwachts echter langer vol. In september werd hij zelfs ontslagen uit het ziekenhuis, omdat hij volgens zijn artsen thuis op hetzelfde niveau intensieve zorg kon krijgen.

Symbool van vreedzaam verzet tegen apartheid

Mandela, de anti-apartheidsstrijder die een wereldwijd symbool van vrede en heldendom werd, raakte tijdens zijn studie geïnteresseerd in anti-koloniale politiek. Hij sloot zich aan bij het Afrikaanse Nationaal Congres (ANC), een politieke groepering die werd opgericht om de belangen van de zwarte bevolking te behartigen. Hij richtte de jeugdafdeling op en toen de regering in 1948 begon met het invoeren van de apartheid, kreeg hij al snel allerlei vooraanstaande functies binnen het ANC.

Zijn activiteiten leidden tot zijn veroordeling in 1964, vanwege sabotage en de poging de regering omver te werpen. Zevenentwintig jaar zat Mandela vast in erbarmelijke omstandigheden. Eerst op Robbeneiland, toen in Kaapstad, ten slotte nabij Paarl. Een krachtige internationale lobby zorgde ervoor dat hij in 1990 werd bevrijd. In 1993 kreeg hij de Nobelprijs voor de Vrede toegekend voor zijn inspanningen voor het vreedzaam beëindigen van het apartheidsregime.

Vier jaar later werd hij president van Zuid-Afrika, tot 1999. Mandela was de eerste zwarte president én de eerste president die tijdens representatieve, eerlijke verkiezingen gekozen werd. Na zijn presidentschap verscheen hij nog geregeld in het openbaar, veelal met bekende mensen: wereldleiders, popsterren, koningen en koninginnen. Totdat zijn fragiele toestand dat een paar jaar terug niet meer toestond.

Meer:

    • Marije Willems