‘60 procent jongeren neemt xtc bij uitgaan’

◯ Waar ◯ Grotendeels waar ◯ Half waar ◯ Grotendeels  onwaar ◯ Onwaar

Giel Beelen over de gevolgen van zijn recordpoging radiomaken voor zijn gezondheid

De aanleiding

„Wil je nog wat drinken? Pilletje erbij?”

Zo praten jongeren tegenwoordig. Tenminste, dat kun je gaan denken bij het zien van een uitzending van EenVandaag. De actualiteitenrubriek meldde deze week dat meer dan de helft van de jongeren die gaan stappen het afgelopen jaar xtc heeft gebruikt. „Het heeft bij het uitgaan nog niet de onmisbare status van alcohol bereikt”, zegt de commentaarstem. „Maar gewoon kun je het best noemen.”

Het nieuws werd overgenomen door persbureaus en nieuwssites. ‘60 procent jongeren gebruikt xtc bij uitgaan’, meldde De Telegraaf bijvoorbeeld op de website

Zéstig procent? Heel wat ouders zullen schrikken als ze dat horen. Zou het kloppen?

Waar is het op gebaseerd

De bron van de cijfers is Het Grote Uitgaansonderzoek 2013 van het Trimbos-instituut. Trimbos doet onderzoek naar ‘geestelijke gezondheid, mentale veerkracht en verslaving’. In de uitzending van EenVandaag komt Ferry Goossens, een van de onderzoekers, aan het woord. „We hebben het idee dat het gebruik van xtc meer gemeengoed is geworden”, zegt hij ondermeer. Dat klinkt al wat genuanceerder.

En, klopt het?

In de berichtgeving gaat het over „uitgaande” of „stappende jongeren”. De redactie van EenVandaag heeft een persbericht verstuurd waarin wordt gesproken over „jongeren die gaan stappen”. Met als toevoeging: „in de leeftijd tussen 20 en 24 jaar”.

En wie gaat er niet stappen als hij tussen de 20 en 24 jaar is? Want stappen, dat kan van alles betekenen: naar het café gaan, naar de bioscoop, naar een danceparty, naar de kermis. Dus „stappende jongeren”, dat klinkt als een synoniem voor alle jongeren.

Dat is niet waar het onderzoek over gaat.

De onderzoekers hebben vragen gesteld aan een groep van 3.335 personen. Trimbos heeft ze benaderd via websites, fora en Facebookpagina’s. Ze hebben in het afgelopen jaar minimaal één keer een party, festival, club of discotheek bezocht. Ongeveer de helft deed dat eens per maand of vaker.

De meesten zijn tussen de 20 en 24 jaar, maar de leeftijd varieert van 15 tot 35 jaar. Ze luisteren graag naar dancemuziek. De onderzoekers omschrijven de onderzochte groep als: frequente party- en clubbezoekers met een voorkeur voor techno/hardhouse. In het persbericht van Trimbos stond het ook netjes: frequente bezoekers van party’s en clubs.

Van deze groep zegt 60,6 procent het afgelopen jaar xtc te hebben gebruikt. Hoe vaker ze naar party’s gaan, hoe vaker ze ook xtc gebruiken.

Deze groep, zeggen de onderzoekers er voor de zekerheid bij, is niet representatief voor alle Nederlandse jongeren. En het is onbekend, schrijven ze verder, in hoeverre de steekproef representatief is voor alle uitgaande jongeren.

Het zou ook moeilijk zijn om een steekproef te nemen onder ‘uitgaande jongeren’, zegt onderzoeker Ferry Goossens. „We weten eigenlijk niet goed hoe de Nederlandse jeugd uitgaat.” Gaan jongens bijvoorbeeld vaker uit dan meisjes? Het is niet bekend. En dat zou je eigenlijk wel moeten weten om een representatieve onderzoeksgroep samen te stellen.

Over xtc-gebruik onder alle jongeren valt wel iets te zeggen. In de leeftijdsgroep 15-24 jaar gebruikte 2,9 procent het afgelopen jaar xtc, blijkt uit het Nationaal Prevalentie Onderzoek Middelengebruik 2009 – veel minder dus dan 60 procent.

Maar goed, in de berichtgeving ging het over ‘uitgaande’ of ‘stappende’ jongeren. Stel dat de onderzoekers ook hadden gekeken naar jongeren die alleen naar de kroeg gaan – in het dagelijkse taalgebruik noem je dat óók stappen of uitgaan. Dan zou het aandeel van xtc-gebruikers zeker lager zijn dan 60 procent, zegt onderzoeker Ferry Goossens.

Conclusie

Trimbos onderzocht een groep jongeren die meer dan gemiddeld geneigd zal zijn een partydrug te nemen: frequente bezoekers van party’s en clubs. De stelling dat 60 procent van de „uitgaande” of „stappende” jongeren het afgelopen jaar xtc heeft gebruikt, beoordelen we daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je graag gecheckt zou willen zien? Mail nextcheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nextcheck

    • Jeroen van der Kris