Riksja’s zijn in Delhi politiek wapen

Nieuwe anti-corruptiepartij voor de gewone man bezorgt de regerende Congrespartij fors verlies.

Patrouillerende agenten gisteren in de buurt van een stembureau in New Delhi (links). In de Indiase hoofdstad werden gisteren lokale verkiezingen gehouden. Op de foto rechts een stembureau. Foto’s AP, Reuters

Voor Sanjai Chawla, bestuurder van een autoriksja in de Indiase hoofdstad Delhi, was het gisteren een spannende dag. Voor het eerst deed zijn partij, de Aam Aadmi Party (AAP), de Partij van de Gewone Man, mee aan de deelstaatverkiezingen in Delhi. En volgens de exitpeilingen – de officiële uitslag wordt pas zondag bekend – kan Sanjai tevreden zijn: de AAP zou met mogelijk zeventien zetels (van de in totaal tachtig) een niet te onderschatten machtfactor zijn geworden in de hoofdstedelijke regio.

De AAP staat voor de strijd tegen corruptie in India. De partij werd vorig jaar november opgericht door een voormalig belastinginspecteur die bekend werd tijdens de anti-corruptiebeweging die tienduizenden Indiërs in Delhi tot protest bewoog.

Ook Sanja Chawla kwam zo bij de partij. Al twintig jaar vervoert hij met zijn driewielervoertuigje passagiers. Hij was er aan gewend geraakt dat de politie hem en collega-chauffeurs regelmatig meenamen om hen te laten betalen voor verkeersovertredingen die zij niet hadden begaan. Maar enige tijd geleden gooide hij zijn kont tegen de krib: hij belde de hulplijn tegen corruptie van de AAP.

„Bij het politiebureau werden we opgewacht door drie advocaten van de partij. Zij vertelden ons dat we niets moesten betalen en brachten ons bij de politiecommandant die zijn excuses aanbood”, vertelt Sanjai over zijn eerste kennismaking met de partij.

Tot zijn verbazing hoefde Sanjai ook niets te betalen voor zijn lidmaatschap. „Normaal gesproken betaal je voor drie jaar lidmaatschap tien rupee (twaalf eurocent). Maar voor autoriksjabestuurders is het gratis. Wij zijn het geheime wapen van de partij.”

Vandaar dat Sanjai en veel van zijn collega’s de afgelopen dagen druk bezig waren met het plakken van verkiezingsposters van de AAP. Op de achterbank van zijn autoriksja lagen ook traditionele witte petjes, populair gemaakt als symbool van politiek activisme door Mahatma Gandhi in zijn strijd tegen de Britten. „Ik ben een gewone man” stond er op in het Hindi.

„We steunen allemaal de Aam Aadmi Party”, zegt ook chauffeur Raju Kumar. „Het is de enige partij die aandacht voor ons heeft. Ze willen een taskforce oprichten die controleert of de politie ons niet onnodig beboet. En ze willen de prijs voor water en elektriciteit verlagen.”

Delhi, met 16,8 miljoen mensen, telt ongeveer 38.000 autoriksja’s, en bijna twee keer zoveel bestuurders. „Ze wonen vaak in sloppenwijken en hebben grote families waarvan de leden hopelijk allemaal op ons gaan stemmen. Dagelijks krijgen ze tientallen mensen in hun riksja’s die ze kunnen beïnvloeden. We denken dat hun steun ons 500.000 stemmen kan opleveren”, zei partijfunctionaris Karan Singh aan de vooravond van de verkiezingen.

Waar de AAP won, heeft de regerende Congrespartij van Sonia Gandhi waarschijnlijk verloren. Voor de Congrespartij waren de verkiezingen in Delhi een lakmoesproef voor de cruciale algemene verkiezingen die volgend voorjaar in heel India worden gehouden. En de eerste tekenen zien er niet goed uit voor de partij: haar zeteltal is waarschijnlijk gereduceerd tot zeventien, evenveel als de AAP in de wacht zou slepen. De hindoenationalistische BJP, de belangrijkste oppositiepartij in India, zou op 34 uitkomen.

Het verlies van de Congrespartij komt niet onverwachts. De laatste jaren wordt de partij geplaagd door corruptieschandalen. De BJP heeft een schoner imago, maar zag vorig jaar een partijleider in de gevangenis belanden wegens het aannemen van steekpenningen enkele jaren eerder.

Indiërs worden dagelijks geconfronteerd met corruptie. Een populair tekenfilmpje van de AAP geeft de frustratie daarover weer. Voor een loket staat een lange rij, terwijl de beambte met zijn rug naar de wachtenden toegekeerd hard lachend aan het telefoneren is. Als hij is uitgekletst ‘helpt’ hij de eerste klant. Die vertelt hij dat er allerlei aanvullende documenten nodig zijn voor zijn aanvraag, om vervolgens achter zijn hand te zeggen: „Of je geeft me 500 rupees (zeven euro) en ik regel het voor je”.

In belangrijke deelstaten als Gujarat, Maharashtra, Karnataka en Kerala heeft de AAP inmiddels afdelingen opgericht. Ook daar wil de partij komend jaar bij de landelijke verkiezingen toeslaan. Volgens politicologen kan de AAP de BJP, de Congrespartij of andere grote partijen als de BSP (met veel steun onder de ‘onaanraakbare’ dalits) behoorlijk dwars gaan zitten.

AAP-oprichter Arvind Kejriwal heeft steeds gezegd geen coalities te willen aangaan met door corruptie besmeurde partijen. Pogingen de AAP zwart te maken, zoals onlangs met de aankondiging door de nationale regering van een onderzoek naar donaties uit het buitenland en dubieuze opnames met een verborgen camera, werkten averechts: de AAP kreeg er juist meer steun door.