NSA volgt massaal telefoons

De Amerikaanse veiligheidsdienst verzamelt elke dag wereldwijd miljarden locatiegegevens van bellers. In de VS twijfelt men of dit wel legaal is.

De Amerikaanse inlichtingendienst NSA slaat wereldwijd op grote schaal locatiegegevens van mobiele telefoons op, om zo de gangen van afzonderlijke gebruikers precies na te gaan. Het zou gaan om vijf miljard meldingen per dag, 27 terabytes in totaal (een terabyte is 1.000 gigabyte, wat overeenkomt met alle tekst in een grote universiteitsbibliotheek). Niet alleen communicatiegegevens, ook de verplaatsingen van honderden miljoenen mensen worden zo vastgelegd en kunnen minutieus in kaart gebracht worden.

De signalen van mobieltjes naar zendmasten worden door de dienst opgeslagen in een database, FASCIA. Daarin zoeken computerprogramma’s naar communicatie- en bewegingspatronen tussen gebruikers. Doel is het in kaart brengen van zogeheten co-travellers, contacten van mensen die eerder in het vizier van de NSA kwamen.

Dit blijkt uit een publicatie in The Washington Post. De krant put uit nieuwe documenten van Edward Snowden en uit interviews met anonieme medewerkers van de NSA. Eerdere onthullingen over de activiteiten van de NSA hebben alom verontwaardiging gewekt. De Amerikaanse veiligheidsadviseur Susan Rice komt binnenkort met een voorstel voor hervorming van de dienst.

Dat providers de gegevens van hun zendmasten opslaan, is bekend. Dat de overheid daar bij gerede verdenking toegang toe heeft eveneens – in Nederland zijn providers bijvoorbeeld verplicht de gegevens een jaar te bewaren. Maar de NSA slaat grote partijen gegevens op zonder gericht doel. Volgens The Washington Post beschikt de dienst over tien sigads, methodes om in één keer grote verzamelingen data te verkrijgen. Een daarvan, genaamd STORMBREW, berust op samenwerking met twee providers die in het document worden aangeduid met de namen ARTIFICE en WOLFPOINT. Deze bedrijven beheren de technologie van de NSA en, aldus een document „de NSA vraagt vriendelijk om uitvoering/updates.”

Volgens de dienst zijn de activiteiten legaal omdat ze zich niet specifiek richten op Amerikanen. Wel erkent de dienst dat ook gegevens van Amerikanen worden opgeslagen, doordat de bestanden van providers mondiaal zijn, en doordat Amerikaanse telefoons contact maken met buitenlandse netwerken. Tijdens een openbaar verhoor in de Senaat vorige maand zei NSA-directeur Keith Alexander dat een pilotproject met het systematisch verzamelen van Amerikaanse locatiedata in 2011 was gestopt.

Het opslaan van locatiegegevens, die behalve tijd en plaats (via het zendmastnummer) ook de serienummers van telefoons en simkaarten omvatten, gaat volgens privacy-advocaten verder dan het verzamelen van metadata van email en telefoonverkeer.