Kinderdag: Sint, Cinderella en kleurenpieten

In Paramaribo wordt vandaag Kinderdag gevierd. Mét Sinterklaas, soms geassisteerd door Cinderella en Spiderman, maar vrijwel zonder Zwarte Piet. Een verhit debat is er niet.

De etalage van speelgoedwinkel Play World in Paramaribo-Noord hangt vol gekleurde ballonnen. Wie goed kijkt, ziet een klein sinterklaasje. Zwarte Piet is nergens te bekennen. Die verdween vorig jaar uit beeld nadat Play World een brief had ontvangen van het Platform Slavernijverleden in Nederland. Daarin werd de speelgoedketen erop attent gemaakt dat sommige mensen aanstoot nemen aan Zwarte Piet.

De bedrijfsleiding deed er niet ingewikkeld over. Manager Danitsja Willemsen liet het etalagemateriaal dat naar Zwarte Piet verwees nog dezelfde dag weghalen. „Het is nooit onze bedoeling geweest ons op welke manier dan ook schuldig te maken aan racisme of discriminatie”, zegt ze. „Als er mensen zijn die zich storen aan Zwarte Piet, houden we daar rekening mee.”

Veel Surinamers reageren al even nuchter en pragmatisch. Van een verhitte discussie over Zwarte Piet is in elk geval geen sprake. Tegenstanders van het sinterklaasfeest zijn er altijd geweest en omdat de voorstanders lang zo fanatiek niet zijn, kan de viering net zo goed een paar andere accenten krijgen.

Zo organiseren Willemsen en haar personeel dit jaar een groots opgezet evenement rond Kinderdag. Bij aankoop van minimaal 65 Surinaamse dollar (zo’n 15 euro) mag een kind zijn of haar cadeau persoonlijk in ontvangst nemen van Sinterklaas. Ouders die daar moeite mee hebben, hoeven niet thuis te blijven. Op het openlucht terrein, met springkussens en een kindertrein, delen ook Cinderella en Spiderman presentjes uit.

Vóór de onafhankelijkheid in 1975 werd in Suriname weliswaar Sinterklaas gevierd, maar een volksfeest was het nooit. Het was meer iets voor gegoede families. Wel kwamen Sint en Piet langs op school. En grotere bedrijven organiseerden een pakjesmiddag voor de kinderen van het personeel.

Begin jaren tachtig, tijdens de militaire periode onder Desi Bouterse, werd Sinterklaas afgeschaft. Een typisch Hollandse traditie immers, met volgens de toenmalige machthebbers een duidelijke verwijzing naar de koloniale tijd. Op 5 december zou voortaan Kinderdag worden gevierd. Wie het zich kon veroorloven en de kinderen wilde verrassen, kreeg bezoek van Gudu Pa (Goede Vader) met een mand cadeautjes.

Vanaf de eeuwwisseling beleefde de Sint een comeback in Suriname. Er werden intochten gehouden waarbij de goedheiligman per korjaal aankwam over de rivier of in een zespersoons Cessna op vliegveld Zorg & Hoop voor binnenlandse vluchten. In sommige gevallen werd hij vergezeld door een zwartgeschminkte piet.

Sher Themen, manager van speelgoedzaak Sweetheart, met drie vestigingen in Paramaribo, organiseerde achttien jaar geleden haar eerste sinterklaasintocht. Naar eigen zeggen om te kijken of het nog leefde onder haar klanten. Het bleek een schot in de roos: de laatste jaren kwamen er honderden kinderen en ouders op af. Over Zwarte Piet bestond volgens Themen geen enkele discussie. „Onze pieten waren vrolijk uitgedost en leken met hun fleurig geschilderde gezichten meer op clowns. Zwart waren ze niet en ze hadden ook geen roe. Ik wil geen boemannen waar kinderen bang van worden.”

Twee jaar geleden kwam er opnieuw een eind aan de viering van Sinterklaas. Volgens Themen nadat bij een door een concurrerend bedrijf georganiseerde sinterklaasoptocht op het Onafhankelijkheidsplein „pikzwart geschminkte” pieten opdoken. Ze werden door de speaker aangeduid als „knechten van de Sint, de witte man”. Het leidde tot felle protesten. Oud-president Ronald Venetiaan kwalificeerde het voorval als „een provocatie van het zwarte deel van de Surinaamse bevolking”. Kort daarop sprak de Nationale Assemblee, het Surinaamse parlement, zich uit tegen de viering van Sinterklaas. Wat mensen binnenskamers deden, moesten ze zelf weten, maar het feest mocht niet langer in het openbaar worden gevierd.

Hoewel Themen alle begrip heeft voor de verontwaardigde reacties op de uit de hand gelopen intocht, betreurt ze het verbod: „Zoveel wordt hier niet voor kinderen georganiseerd. Dan moet je hen zo’n feest toch niet afnemen?’

Dat is Themen dan ook niet van plan. Wel draagt Kinderdag nu een ander karakter in haar winkels. Sinterklaas maakt weliswaar zijn opwachting, maar omdat „zijn helpers zoek zijn”, valt hij terug op een handvol elfjes. In een sprookjesachtige ambiance vervult een voormalige miss Suriname de hoofdrol.

Haar collega Willemsen van Play World kan zich niet voorstellen dat Sinterklaas helemaal verdwijnt: „De Sint blijft de Sint, ook in Suriname. Variaties genoeg met al onze bevolkingsgroepen. We hebben een keer een Arabier en een Palestijn als Sinterklaas gehad. Het is namelijk nog best lastig om in ons land een lange, blanke man te vinden.”

Echt populair zal het kinderfeest nooit worden in Suriname. Onafhankelijkheidsdag op 25 november was vorige maand nog niet gevierd of de kerstversiering dook op in het straatbeeld en in de media. Als mensen al iets extra’s te besteden hebben, geven ze het uit in de laatste weken van het jaar. Vandaar dat de Sint ook dit jaar weer aan veel Surinaamse huizen voorbijrijdt. Stilletjes en zonder Piet.