De Britten moeten zwaar dimmen

Ze zijn gewaarschuwd: de Britten moeten meer energie produceren óf minder verbruiken, anders is het wachten op een megastoring. Gaat het licht werkelijk uit?

Het licht gaat uit! Deze kreet bezigen niet alleen de Britse tabloids, zelfs de minister van Energie, Ed Davey gebruikt hem, al heeft hij het liever over ‘hoe houden we de lichten aan?’ Want terwijl een steeds feller publiek en politiek debat woedt over de stijgende energieprijzen in het Verenigd Koninkrijk, is het probleem van de energieproductie veel groter. Toezichthouder Ofgem voorziet dat als de Britten hun verbruik niet matigen, er een kans van één op vier is dat volgend jaar winter in grote delen van het land de stroom uitvalt.

Om dat te voorkomen, heeft netbeheerder National Grid bedrijven opgeroepen het elektriciteitsverbruik op winterse namiddagen te beperken.

De oorzaak van het dreigende energietekort is een slechte planning. De olie- en gasproductie in de Noordzee, waardoor de Britten zelfvoorzienend waren, is over het hoogtepunt heen. Sinds 2004 is het Verenigd Koninkrijk een netto-gasimporteur, en dus afhankelijk van buurlanden en stijgende wereldgasprijzen. De kerncentrales zijn deels verouderd en de bouw van een nieuwe centrale door een Frans-Chinees consortium, vorige maand groots aangekondigd, dreigt nu al vertraging op te lopen bij de goedkeuringsprocedure. De kolencentrales moeten eind 2015 dicht zijn, zodat de Britten hun beloften voor minder CO2-uitstoot kunnen nakomen. Tegelijkertijd is weinig geïnvesteerd in de gascentrales, die relatief oneconomisch zijn doordat de kolenprijs zo laag is.

‘Het groene gelul’

De regering is nu hard op zoek naar alternatieve energiebronnen. De Liberaal Democraten, onder wie minister Davey, pleiten voor duurzame energie terwijl de Conservatieven, onder wie de minister van Financiën, fel tegen windmolenparken en subsidies daarvoor zijn. Zij geloven in schaliegas. Premier Cameron zou het volgens tabloids onlangs hebben gehad over „het groene gelul”.

„De goedkoopste oplossing is te houden wat we hebben”, zegt Guy Johnson van nPower, een van de zes grote energiebedrijven. Met collega’s sprak hij vorige maand op een bijeenkomst van branchevereniging Energy UK over de toekomst van de Britse energiemarkt. „Ik denk niet dat er tijd of flexibiliteit is om nog meer centrales te sluiten.” Tussen 2008 en 2013 verloor het Verenigd Koninkrijk 7,5 gigawatt aan energieproductie. Volgens Johnson is duurzame energie inmiddels wel doorgedrongen. „Maar we kunnen ons daar niet op verlaten om genoeg energie te leveren.”

Dat denkt ook bestuursvoorzitter Dorothy Thomspon van Drax, eigenaar van de grootste kolencentrale: „Als het waait, levert dat genoeg energie op om te concurreren met kernenergie. Maar is windenergie op windloze dagen opgewassen tegen de ochtendspits in het energieverbruik? Dat weten we niet”. En: „Een tekort aan energie mag niet ontstaan. Maar er moet wel een aanmoediging zijn centrales te bouwen.”

Investeerders geruststellen

En daar schort het aan, menen de energiebedrijven. „We hebben zekerheid nodig, het vertrouwen om te investeren in technologie en banen”, zegt Benji Sykes, directeur van UK Windpower, een dochteronderneming van het Deense Dong Energy. „We bouwen twee windmolenparken. We zijn een internationaal bedrijf, we moeten onze investeerders kunnen geruststellen over het politieke klimaat.”

Eind november schrapte het Duitse RWE, eigenaar van onder meer Essent, plannen om voor de Britse kust het grootste windmolenpark ter wereld te bouwen. Officieel om technische redenen. de aankondiging volgde op een beslissing van premier Cameron om de duurzaamheidstoeslagen te schrappen die Britse consumenten via de energierekeningen betaalden. Dat scheelt hen zo 10 procent per maand. Het voedde geruchten dat de regering haar duurzame energiebeleid wil aanpassen.

UK Windpower-directeur Sykes zegt terug te verlangen naar de situatie van een paar maanden geleden. Want sinds oppositieleider Ed Miliband eind september een speerpunt maakte van energieprijzen, zijn de energiebazen „de nieuwe bankiers”. Er is grote kritiek op de winst die de bedrijven maken, terwijl de consument kampt met gas- en elektrarekeningen die in drie jaar tijd met 25 procent zijn gestegen. Miliband belooft dat als hij premier wordt, de prijzen twee jaar niet zullen stijgen. De regering noemt dat een loze belofte, maar probeert wel te voorkomen dat energierekeningen hoger worden.

‘Herculische opdracht’

Dat zal gevolgen hebben voor investeringen. Want bevriezing van de prijzen betekent dat de winst onder druk komt te staan. De energiebedrijven spreken van „het gevecht van de triarchie”: lagere energierekeningen, investeringen in (duurzame) centrales, en de garantie dat de stroom niet uitvalt, zijn moeilijk verenigbaar.

Dat erkent ook minister Davey. Hij had het over „een herculische opdracht” om centrales te vervangen én de overstap naar duurzame energie te maken. Daarvoor is de komende zeven jaar 110 miljard pond nodig. „Het is duidelijk dat de industrie een redelijk rendement moet hebben. Zonder winst geen investeringen, zonder investeringen lopen we het risico dat de stroom uitvalt.”